Το παλιοπαίχνιδο

Πάντα, όλα ήταν ένα παιχνίδι γι’ αυτούς
Αιώνες τώρα
Ένα καλοσχεδιασμένο παιχνίδι
Με ζάρια ή με κάρτες

Το προσωπείο, το πέτρινο,
Φορώντας,
Του ενδιαφέροντος,

Παίζαν -από πάντα-
Την παρθενιά
Την νοημοσύνη και
Την μεγάλη μας καρδιά.

Βάζαν -απ’ ανέκαθεν-
Στοιχήματα, μεταξύ τους
Ποια από μας, θ’ αντέξει πιο πολύ
Τους εξευτελισμούς
Την κοροϊδία και
Την ανέχεια
Που προκαλεί,
Να οραματίζεσαι -μάταια-
Μια ζωή μαζί τους.

Αυτόν τον δρόμο,
Μαζεύουμε τα κομμάτια μας,
Και τον περπατάμε -πέρα ως πέρα-
Μόνες
Και με το κεφάλι μας ψηλά.

Γιατί
Στην μεγάλη μας καρδιά
Πώς;
Πώς να χωρέσουν χωρίς να χαθούν;

Αναστασία Τσανουσίδου

The Great Reset: ο επερχόμενος κομμουνισμός

Από τον Captain Black Swan

Επισήμως το Great Reset είναι μια πρόταση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (WEF) για την ανοικοδόμηση της οικονομίας με βιώσιμο τρόπο μετά την πανδημία COVID-19. Παρουσιάστηκε  τον Μάιο του 2020 από τον πρίγκιπα του Ηνωμένου Βασιλείου Charles και τον διευθυντή του WEF Klaus Schwab. 

Σύμφωνα με τον Πρίγκιπα Κάρολο, η οικονομική ανάκαμψη πρέπει να βάλει τον κόσμο σε μια πορεία προς την αειφορία. Σύμφωνα με το WEF, θα πρέπει επίσης να προσαρμοστούμε στην τρέχουσα πραγματικότητα, κατευθύνοντας την αγορά σε πιο δίκαια αποτελέσματα και να ξεκινήσουμε μια τέταρτη βιομηχανική επανάσταση, δημιουργώντας ψηφιακή οικονομική και δημόσια υποδομή. 

Στο ομώνυμο βιβλίο που γράφτηκε από τον Schwab και τον οικονομολόγο Thierry Malleret δημοσιεύθηκαν οι λεπτομέρειες του σχεδίου και θα είναι το κύριο θέμα της συνόδου κορυφής του WEF το 2021 στο Νταβός.

Πολιτικοί ηγέτες, όπως ο πρωθυπουργός του Καναδά, Τζάστιν Τρυντω και ο εκλεγμένος πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν,  έχουν ταχθεί δημοσίως υπέρ του project

Οι λέξεις κλειδιά είναι αειφορία, 4η βιομηχανική επανάσταση, προσαρμογή στη νέα μετά covid πραγματικότητα με την δημιουργία ψηφιακών οικονομικών και δημόσιων υποδομών, απώτερος στόχος η καθολική διάδοση ανέπαφων συναλλαγών.

Υπάρχουσα Δεδομένα

– Starlink

είναι το εν εξελίξει πρόγραμμα της εταιρείας του Elon Musk για ένα δίκτυο 40 χιλ δορυφόρων μέσα στην επόμενη πενταετία που θα οδηγήσει τις δυνατότητες του διαδικτύου σε άλλη σφαίρα (το 5G θα είναι εντελώς ξεπερασμένο) και δωρεάν πρόσβαση στο πιο απομακρυσμένο σημείο του πλανήτη. Απίστευτες δυνατότητες για έξυπνες πόλεις, οικίες, οχήματα χωρίς οδηγό…

Ήδη έχουν τεθεί σε τροχιά οι πρώτοι 1000 δορυφόροι

– Τεχνητή Νοημοσύνη και Νευροτεχνολογία

Η Νeuralink είναι ακόμη μια εταιρεία του Elon Musk, νευροτεχνολογίας για εμφυτεύσιμες διεπαφές εγκεφάλου-μηχανής με απώτερο στόχο να φέρει μια εποχή «υπεράνθρωπης γνωστικής λειτουργίας» (superhuman cognition)

Οι δοκιμές σε χοιρίδιο είχαν απόλυτη επιτυχία και ήδη έχει δοθεί η άδεια για δοκιμές σε ανθρώπους

Παρόμοια πειράματα γίνονται και από τον κινέζικο κολοσσό Alibaba και αμφότεροι υποστηρίζουν πως θα είναι έτοιμοι μέχρι το 2024 να αρχίσουν τις εμφυτεύσεις στους πρώτους εκλεκτούς

– Workers Robots – αυτοματοποιημένη εργασία

Η τεχνητή νοημοσύνη και ο αυτοματισμός θα εξαλείφουν  πολλά επαγγέλματα

Από μηχανές θα εκτελούνται οι μισές εργασίες μέχρι το 2025, καθώς η πανδημία του κορωνοϊού επιταχύνει την αυτοματοποίηση, σύμφωνα με έκθεση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (WEF).

Ο Έλον Μασκ, το WEF και η agenda 2030  έχουν προτείνει την καθιέρωση ενός ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος σε διεθνές επίπεδο για την αντιμετώπιση της πρόκλησης αυτής.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας πραγματικότητας αφορά τον τομέα των μεταφορών και σε αυτή την περίπτωση το project δοκιμάζεται πιλοτικά στην Κίνα και τις ΗΠΑ

Η κινεζική ΑutoX, που δραστηριοποιείται στην τεχνολογία της αυτονομίας στις μετακινήσεις και υποστηρίζεται από την Alibaba, είναι η πρώτη εταιρεία στην Κίνα που το καταφέρνει. Το περασμένο καλοκαίρι, η εταιρεία έλαβε έγκριση για τη διεξαγωγή δοκιμών σε δημόσιους δρόμους σε τμήματα του Σαν Χοσέ της Καλιφόρνια.

Φέτος, η πανδημία του κορονοϊού ανέδειξε την ανάγκη για ανέπαφες συναλλαγές, κάτι που ώθησε την κυβέρνηση να επενδύσει στην αυτόνομη τεχνολογία, σύμφωνα με τον Xiao, πρόεδρο της εταιρείας.

Το νέο μότο στη νέα εποχή θα είναι «όλα ανέπαφα»…

–  Digital Currency Electronic Payment:

Ακόμη ένα project που πιλοτικά δοκιμάζεται στην Κίνα

Το ψηφιακό νόμισμα της Κίνας, προετοιμάζεται εδώ και λίγα χρόνια και μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί δοκιμές σε όλη τη χώρα.

Το ψηφιακό πορτοφόλι είναι προσβάσιμο μέσω εφαρμογής, χωρίς να χρειάζεται η ύπαρξη τραπεζικού λογαριασμού, ενώ οι πληρωμές γίνονται δεκτές με το σκανάρισμα κινητών smartphones σε καταστήματα στο κέντρο της τέταρτης μεγαλύτερης κινεζικής πόλης.Τη μεγαλύτερη τέτοια δοκιμή έως τώρα στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου εξήραν αναλυτές ως ένα ακόμη βήμα της Κίνας στην επιδίωξή της να είναι η κεντρική της τράπεζα η πρώτη στον κόσμο που θα εκδώσει ψηφιακό νόμισμα.

Η συγκεκριμένη πιλοτική δοκιμή είναι η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα κάνοντας ένα ακόμα βήμα προς τον στόχο της, που είναι ένας κόσμος χωρίς μετρητά. Όλες οι συναλλαγές θα γίνονται μέσω κινητών τηλεφώνων.

– Social Credit System

…κι εδώ είναι όλο το ζουμί.

Το περιοδικό Economist  χαρακτήρισε το σύστημα ως «το πρώτο ψηφιακό απολυταρχικό κράτος στον κόσμο

Τον Ιούνιο του 2014, το κρατικό συμβούλιο της Κίνας δημοσίευσε ένα έγγραφο με την ονομασία «σχέδιο κατασκευής συστήματος κοινωνικής εκτίμησης/ βαθμολόγησης». Το μακροσκελές έγγραφο παρουσίαζε μια ιδέα εφαρμογής ενός συστήματος (Social Credit System) που θα συνέλεγε τα ηλεκτρονικά δεδομένα των πολιτών της Κίνας, για την αξιολόγηση κάθε πολίτη σε επιμέρους τομείς της ζωής του, της καθημερινότητάς του, με απώτερο σκοπό την αξιολόγηση της συμμόρφωσής του με το καθεστώς.

Όπως αναφέρει το ρεπορτάζ της le monde diplomatique, η κυβέρνηση έδωσε άδεια σε οκτώ ιδιωτικές εταιρείες να βρουν συστήματα και αλγόριθμους για τα αποτελέσματα της κοινωνικής πίστωσης. Έτσι, το σύστημα «κοινωνικής πιστοληπτικής ικανότητας» της Κίνας, που θα αποδίδει ένα συνεχώς ανανεωμένο σκορ σε κάθε άτομο με βάση τις παρατηρούμενες συμπεριφορές, που σχεδιάστηκε για να ελέγχει τη συμπεριφορά δίνοντας στο κράτος την δυνατότητα να επιβάλει τιμωρίες και να δίνει ανταμοιβές, είναι γεγονός.

Το σύστημα δοκιμάζεται ήδη πιλοτικά σε καποιες πόλεις και χωριά.

700 εκατομμύρια κάμερες παρακολούθησης  λειτουργούν σε ολόκληρη τη χώρα. Οι κάμερες αυτές, μεταξύ άλλων, τροφοδοτούν πληροφορίες στο εθνικό «σύστημα κοινωνικής βαθμολόγησης».

Το σύστημα τροφοδοτείται κυρίως από ένα ηλεκτρικό υπερσύστημα που έχει δημιουργήσει η Alibaba με την ονομασία Sesame credit που καταγράφει και αξιολογεί συμπεριφορές σε πλήθος δραστηριοτήτων, ίντερνετ, κοινωνικά μέσα δικτύωσης, αγορές, ταξίδια…τα πάντα.

Ο  διευθυντής Hu Tao, επικεφαλής του Sesame Credit, προειδοποιεί τους ανθρώπους ότι το σύστημα έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε “οι αναξιόπιστοι άνθρωποι δεν θα μπορούν να νοικιάσουν αυτοκίνητο, δεν θα μπορούν να δανειστούν χρήματα ή ακόμη και δεν θα μπορούν να βρουν δουλειά”.

Όταν το πρόγραμμα ολοκληρωθεί  η ζωή θα έχει γίνει ένας ατελείωτος διαγωνισμός δημοτικότητας, με όλους να αγωνίζονται για την υψηλότερη βαθμολογία που μπορούν να επιτύχουν. Οι πιο απειθαρχοι θα οδηγούνται ουσιαστικά σε φτώχεια, ανέχεια, κοινωνικό αποκλεισμό ενώ για όσους διανοηθούν την παραμικρή αντίδραση θα υπάρχουν οι πιο αποτελεσματικοί μηχανισμοί καταστολής

– Global Security Law 

είναι ο περίφημος νόμος που ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων στην Γαλλία και αφορά σοβαρούς περιορισμούς λογοκρισίας και καταστολής ατομικών ελευθεριών και δικαιωμάτων.

Παράλληλα πρόσφατα το γαλλικό Υπουργείο Εθνικής Άμυνας ανακοίνωσε επισήμως την έναρξη πειραμάτων για την δημιουργία βιονικών στρατιωτών

Εν συντομία και σύμφωνα με τους εμπνευστές αυτών των σχεδίων, σε λίγα χρόνια θα ζούμε σε μια παγκοσμιοποιημένη κοινωνία, όπου δεν θα υπάρχει μόλυνση του περιβάλλοντος, θα εξαλειφθεί η πείνα, η φτώχεια και οι ασθένειες, θα έχουν πρόσβαση στα αγαθά της τεχνολογίας όλοι οι άνθρωποι, θα γίνουμε υπεράνθρωποι που δεν θα αρρωσταίνουμε και θα έχουμε τεράστιο γνωστικό πεδίο.

Το ενεργειακό πρόβλημα θα είναι λυμένο λόγω της προόδου στην πυρηνική σύντηξη (ήδη η Κίνα ανακοίνωσε πως τελείωσαν με επιτυχία τα πειράματα στον πρώτο αντιδραστήρα με την ονομασία EAST), θα εργαζόμαστε ελάχιστα αφού όλα θα είναι ρομποτοποιημένα και digital….

Δηλαδή αυτό που φάνταζε ως σοσιαλιστική ουτοπία μέχρι σήμερα, έρχονται να μας το προσφέρουν έτοιμο στο πιάτο εντελώς αναίμακτα οι εκπρόσωποι του σημερινού κυρίαρχου καπιταλισμού.

Βεβαίως αυτό το global security law και το social credit system  μας υποψιάζει για τις όχι και τόσο αγνές προθέσεις του εγχειρήματος,του αγαπητού συντρόφου Κάρολου και της φιλάνθρωπης ελίτ που οραματίζεται αυτό το μέλλον για την ανθρωπότητα.

by Captain Black Swan

from Black Rainbow

https://www.weforum.org/agenda/2020/06/great-reset-launch-prince-charles-guterres-georgieva-burrow

https://en.wikipedia.org/wiki/Great_Reset

https://www.weforum.org/great-reset/

https://www.weforum.org/agenda/2020/06/now-is-the-time-for-a-great-reset/

https://time.com/collection/great-reset/

https://www.economist.com/briefing/2016/12/17/china-invents-the-digital-totalitarian-state

https://jpia.princeton.edu/news/social-credit-system-not-just-another-chinese-idiosyncrasy

https://mondediplo.com/2019/01/05china-social-credit

https://nypost.com/2019/05/18/chinas-new-social-credit-system-turns-orwells-1984-into-reality/

https://www.ft.com/content/b5b13a5e-b847-11e5-b151-8e15c9a029fbhttps://www.capital.gr/diethni/3488905/kina-oloklirothike-i-peiramatiki-paroxi-psifiakou-nomismatos-apo-tin-kentriki-trapeza

https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-10-15/50-000-shoppers-give-china-s-digital-yuan-its-biggest-test-yet

Ωδή στο Παρόν

Τον τελευταίο καιρό, σαρώνουμε τον κόσμο μέσα από κλειστές πόρτες.

«Σερφάρουμε» σε γνωστούς ή ακόμη και άγνωστους ωκεανούς ονειροπολώντας για τα
καλύτερα που θα έρθουν. Κι εκείνη η κλισέ λέξη των ημερών μας, η γνωστή -πασίγνωστη –
«κανονικότητα» έχει αναχθεί πια σε πολυπόθητη επιθυμία. Ποτέ δεν περίμενα μία λέξη με
τόσο μίζερο ηχόχρωμα να μετατραπεί σε λαχτάρα ενός ολόκληρου κόσμου. Κι όμως, αυτή η
«κανονικότητα», που η βολικότητά της ηχεί τρομερά βαρετή και αδιάφορη και που κοσμεί
τον τελευταίο καιρό τον πολιτικό λόγο στα διάφορα τηλεοπτικά πάνελ, σήμερα είναι κάτι
περισσότερο από αναγκαία. Μετράμε, ήδη, έναν ολόκληρο χρόνο από τη στιγμή που
αρχίσαμε να στροβιλιζόμαστε γύρω από τις δίνες της πανδημίας, του κορονοιού. Πλέον,
λοιπόν, είναι περισσότερο φανερό ότι αυτά τα μικρά, τα δεδομένα στοιχεία της
καθημερινότητας μας, που μέχρι πριν από ένα χρόνο αγνοούσαμε, μας λείπουν. Κάποιες
στιγμές, η στέρηση αυτή είναι περισσότερο επώδυνη. Άλλες, λιγότερο… Σε κάθε περίπτωση,
ένα συναίσθημα επικρατεί: η νοσταλγία.

Ένα «6» στην περιοχή κοντά στο σπίτι σου αρκεί για να σε κάνει να νιώσεις ότι κάτι
απουσιάζει από τα φετινά Χριστούγεννα. Περιπλανόμαστε σε πόλεις, ωσάν χωρισμένοι(!),
που αντικείμενο του πόθου τους, δεν είναι άλλο από το ίδιο τους το παρελθόν. Βλέπουμε
λαμπάκια στα μπαλκόνια και θυμόμαστε εκείνες τις γιορτές, όταν, προ πενταετίας,
τριγυρίσαμε σε κάποιο κατάμεστο δρόμο και τελικά καταλήξαμε να ξεφαντώνουμε με την
παρέα μας, μέχρι το ξημέρωμα (και όσες ιστορίες μπορεί να συνεπάγεται αυτό το ξενύχτι).
Η κατάσταση μας, με απλά λόγια, είναι : «όλα σε θυμίζουν, απλά κι αγαπημένα», που λέει
και το τραγούδι. Κι εδώ έρχεται ο σοφός λαός, να απαντήσει στον στίχο της Χαρούλας και
σε εσένα, τον νοσταλγό, λέγοντας πως μόνο αφού χάνεις κάτι συνειδητοποιείς την αξία του.
Γιατί άραγε γυρίζουμε τις πλάτες μας στο «τώρα»; Ζούμε νοσταλγώντας το παρελθόν
και προετοιμάζοντας το μέλλον μας. Μας ξεφεύγει μονάχα ένα πράγμα: ότι το παρελθόν
δεν υπάρχει πια και ότι το μέλλον δεν έχει υπάρξει ακόμα. Το ταξίδι εκτυλίσσεται στο
σήμερα κι εμείς, οι θαλασσόλυκοι, που απουσιάζουμε από αυτό, φτάνουμε μετά από
χρόνια να λέμε ότι «ήταν ωραία τότε», χωρίς να έχουμε ζήσει το «τότε». Στην
πραγματικότητα, η όμορφη ιστορία που αφηγούμαστε είναι απλώς ενδεδυμένη με το
μανδύα της νοσταλγίας, που θαμπώνει όχι μόνο όσους την ακούν, αλλά και εμάς τους
ίδιους που τη διηγούμαστε.

Βλέπεις, τα παραμύθια που έχουμε μάθει να λέμε, για όσα πέρασαν και όσα θα
έρθουν, είναι η λύτρωσή μας για ένα αδιάφορο ή επίπονο παρόν. Πόσες φορές έχουμε
βάλει άνω τελεία στην ευτυχία, με την προοπτική ότι θα αποζημιωθούμε μελλοντικά; Κι
όμως, το τίμημα αυτής της αποζημίωσης δεν χρειάζεται να είναι επίπονο. Η ίδια η
ετυμολογία της λέξης το λέει, εξάλλου (τίμημα> τιμώμαι> παθητική φωνή του τιμώ). Κανείς
δεν μίλησε για πόνο. Να τιμάς την προσπάθεια, το παρόν, τη ζωή. Αυτό σημαίνει το τίμημα
και, γι’ αυτό, προϋποθέτει να αγαπήσεις το «ταξίδι» τη στιγμή που το ζεις. Δεν μένει,
λοιπόν, κάτι άλλο πέρα από το να σκεφτούμε:

Αν είναι το ταξίδι να μας κάνει δυστυχισμένους, τότε μήπως ξεκινήσαμε για να βρούμε την
λάθος Ιθάκη;

Κυριακή Κ.
Δεκέμβριος 2020

“Βανδαλισμός” επί του βανδαλισμού;

Μία ατέρμονη σύγχυση ονοματοθεσίας και προσδιορισμού πράξεων: Graffiti & Street Art

Με αφορμή των ειδήσεων από τα σύγχρονα μίντια[1] των τελευταίων ημερών (25 Μαΐου – 26 Ιουνίου 2020) για το κίνημα της Street Art[2] και για ακόμη μία φορά, μιας και ανώριμης παρουσίασης των ειδήσεων[3], ο στόχος του αυτού κειμένου επικεντρώνεται στην αποσαφήνιση, εξήγηση και κατανόηση αλυσιδωτών παραγόντων που προσεγγίζουν τα δύο εικαστικά και κοινωνικά κινήματα, του Graffiti και της Street Art.

Περισσότερο, όμως, ο σκοπός του κειμένου είναι να ξεδιαλύνει τη θολή εικόνα[4] που υπάρχει στο αναγνωστικό κοινό από τα σύγχρονα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας (βλ. ιστοσελίδες που συντηρούν την ενημέρωση γύρω από το Graffiti και τη Street Art[5]) σχετικά με ορολογίες που άπτονται ορισμού και ανάλυσης και που προσδιορίζουν ΞΕΧΩΡΙΣΤΕΣ κοινωνικές συμπεριφορές αλλά, που, συγχρόνως, ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΣΑΝ ΜΙΑ ΙΔΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ.

Δεν είναι λίγες οι φορές που έχω καταγράψει στη μνήμη μου και συνειδητοποιήσει εκείνη τη στιγμή που δημοσιεύονται οι ειδήσεις στα social media, την αναπαραγωγή της λέξης “graffiti” σε περιεχόμενο ειδήσεων (εικόνες που απεικονίζουν έργα και κατ’ επέκταση τεχνικές της Street Art όπως π.χ. paste up, stencil, πινέλα, μαρκαδόροι, κολάζ και ούτω καθεξής) που δεν αναπαριστά το graffiti (λέξεις, υπογραφές, παραδοσιακά σχήματα γραμμών για λέξεις, συνθηματογραφία).

Ακόμη, δεν είναι λίγες οι φορές που έχω παρατηρήσει τη δημοσίευση τέτοιων ειδήσεων (αναφορά της λέξης graffiti με εικόνα της Street Art) σχετικά με τον χρόνο τους: αναρτώντας μία είδηση σχετικά με τη δημιουργία τοιχογραφίας με αναφορά στον τίτλο τύπου «Νέο Graffiti δημιουργήθηκε…» και αμέσως μετά από την ίδια εφημερίδα της πόλης να αναρτάται «Βανδαλιστές έσπασαν…» με ανάλογη εικόνα που απεικονίζει το ίδιο πράγμα αλλά με άλλο νόημα και άλλη διάσταση. Δηλαδή, αναρχο-αρνητική.

Το εύλογο ερώτημα που προκύπτει δεν είναι επομένως, γιατί συγχέεται το Graffiti με τη Street Art από εφημερίδες που υποθετικά υπηρετούν κι αυτόν τον σκοπό, τη συγκεκριμένη διάκριση, αφού κι οι ίδιοι οι καλλιτέχνες street artists γράφουν σε αυτές τις εφημερίδες, πρώτον, και, δεύτερον, μετά, για ποιο λόγο την τοποθετούν μεταφορικά στο εδώλιο με ειδήσεις για σπασίματα και “κακούς” αναρχικο-graffitάδες;

Θεωρείται γνωστό το ότι το Graffiti ως τεχνοτροπία (βασική τεχνική αποτύπωσης: το spray) εμπεριέχεται στη Street Art. Το αντίστροφο, όμως, δεν συμβαίνει. Όπως, επίσης, η Street Art δεν μπορεί να ειδωθεί και να κατανοηθεί ως ΙΔΙΟ κοινωνικό κίνημα με το Graffiti, αν και τα δύο εμφανίστηκαν στην Αμερική περίπου την ίδια εποχή όπως τα γνωρίζουμε σήμερα (κοινή γεωγραφική πορεία) και σε μεγάλες εκτάσεις (μητρό-πόλη) που χαρακτηρίζονταν για τον πληθυσμιακό συγκεντρωτισμό τους.

Ωστόσο, έχουν διαφορετική ιστορική, κοινωνική και πολιτισμική βάση. Το μεν δημιουργήθηκε στα γκέτο της Αμερικής και της Αγγλίας από εγωιστική και θυμωμένη αντίδραση (κίνητρο ατόμων – “fame”/ δόξα), επηρεασμένο από μουσικά ρεύματα όπως η Rap και το Hip Hop ως προς την ένδυση και την κουλτούρα, στο κατεστημένο και στις κοινωνικές ομάδες που επικρατούσαν ανά περιοχή (ρατσιστικό graffiti) της εποχής του ‘60 – ‘70 με ιστορική αναφορά στις γραφές των σπηλαίων και των ρωμαϊκών χρόνων[6] και το δε, δημιουργήθηκε από την αγιογραφία (κίνημα muralismo Νότιας Αμερικής) και εξελίχθηκε σε ρεύμα / τάση σύγχρονης Ζωγραφικής στους δρόμους μεγάλων πόλεων με κίνητρο των ατόμων την παρακίνηση / ενεργοποίηση της κριτικής σκέψης συνανθρώπων για τις συνθήκες συνύπαρξης μεταξύ τους και την αποκάλυψη βαθύτερων αιτιών πολιτικο-οικονομικών γεγονότων[7].

Που σημαίνει πως η Street Art επηρεάστηκε βαθιά από το κίνημα και την εποχή του ‘68, των χίπιδων, του πολέμου κατά του Βιετνάμ, τα κοινωνικά κινήματα φοιτητών, κατά των φυλετικών διακρίσεων, από τη ροκ / πανκ μουσική, από τη λεγόμενη αντι – κουλτούρα.

Προσέξτε εδώ … όχι ΥΠΟ – κουλτούρα ΑΛΛΑ ΑΝΤΙ – κουλτούρα[8]. Δηλαδή, από τη νοοτροπία – τρόπο σκέψης που δεν επιθυμεί ως λύση τον πόλεμο, κόντρα σε κάθε λογική ή και πολιτική που τον συντηρούσε σε περιπτώσεις διαφωνίας μεταξύ χωρών και ατόμων, δεν επιθυμεί τη σύγκρουση, αλλά την ειρηνική κατάσταση ανεξαρτήτως εθνικής καταγωγής, σεξουαλικού προσανατολισμού κτλ.

Οι αφίσες και τα stencils εκείνης της εποχής ήταν οι πλέον χαρακτηριστικές τεχνικές της Street Art παγκοσμίως. Το ίδιο ήταν και οι στάμπες στις μπλούζες, οι διαφημίσεις, οι καμπάνιες εκστρατείες και ενημέρωσης (επιρροή στον τομέα Marketing και της οικονομίας της εκάστοτε χώρας). Χρησιμοποιούσαν τη Street Art ως παρακίνηση ατόμων διότι το οπτικό, το σχέδιο εικόνων τραβούσε περισσότερο το κοινό απ’ ότι τα γράμματα, τα απλά συνθήματα τα οποία από τότε τα είχαν συνδέσει με την αναρχία.

Οι λέξεις συγκροτούν τον κόσμο μας. Οριοθετούν παράλληλες ατομικές και συνάμα κοινωνικές πραγματικότητες[9]. Με λίγα λόγια, λοιπόν, δεν μπορούν τα Μ.Μ.Ε. να “παίζουν” με τίτλους ειδήσεων που αποσκοπούν στην εννοιολογική σύγχυση του κοινού σχετικά με το Graffiti & τη Street Art, καθότι ό,τι αναπαράγεται σε έντυπα και ψηφιακά μέσα ενημέρωσης, μην ξεχνάμε, ότι ασκεί την ανάλογη πολιτική (με την έννοια του ενεργού πολίτη και των ενεργών κοινωνικών ομάδων / οργανώσεων) πίεση σε ένα άλλο πλαίσιο, εκείνο της νομοθετικής σφαίρας[10].

Και αυτό διότι, ο νομοθέτης δεν είναι ένα πρόσωπο ή μία ομάδα προσώπων που ζουν εκτός κοινωνικής πραγματικότητας, εκτός της κοινωνίας. Είναι υπαρκτά πρόσωπα τα οποία διαβιούν στην Ελλάδα και μάλιστα είναι υποχρεωμένοι από τον νόμο να αφουγκράζονται τις ανάγκες των πολιτών[11] για προάσπιση και προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων τους. Τουτέστιν, να γνωρίζουν τι συμβαίνει και τι δεν συμβαίνει σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας.

Η λέξη και η χρήση της λέξης “βανδαλισμός” που χρησιμοποιούν ΑΔΙΑΚΡΙΤΩΣ τα σύγχρονα Μ.Μ.Ε. και χωρίς συναίσθηση της βαρύτητας της λέξης για την περιγραφή της, παραπέμπει στη “φθορά ξένης ιδιοκτησίας” και στο αναρχικό συνδυαστικό με σπασίματα graffiti και συνθηματογραφίας (διάταξη 378, παράγραφοι α και β, Ποινικός Κώδικας 4619/2019 με κατηργημένη τη διάταξη 382 “Διακεκριμένες περιπτώσεις φθοράς”[12]/ διατάξεις 381 και 382, Ποινικός Κώδικας 283/1985[13]). Όταν λέμε “συνδυαστικό” εννοείται η κοινωνική συμπεριφορά ενός ατόμου ή ατόμων με πολλαπλές πράξεις: π.χ. σπάσιμο μνημείου σε παράλληλο χρόνο με το βάψιμο των τοίχων (γράμματα, κάποιο σχόλιο, κάποια συνθήματα – graffiti) που περιβάλλουν φερ’ ειπείν το μνημείο. Συνεπώς, όταν χρησιμοποιείται η λέξη graffiti για αυτήν την κοινωνική συμπεριφορά, κυρίως, που προσδιορίζεται ως βανδαλιστική από τον νόμο, για ποιο λόγο να χρησιμοποιείται και για να περιγράψει τη Street Art, όταν δημοσιεύεται ένα έργο του κινήματος αυτού σε φωτογραφία στα Μ.Μ.Ε., το ακριβώς αντίθετο απ’ αυτό;

Με απλά λόγια, όταν το Graffiti στη συλλογική συνείδηση[14] του κοινού ταυτίζεται με βανδαλιστικού χαρακτήρα πράξεις (κίνητρο και σκοπός), τότε γιατί να αναπαράγεται ως λέξη και ως νόημα σε κάτι διαφορετικό επί της βάσης του που είναι η Street Art – Ζωγραφική; Γιατί με αυτόν τον τρόπο, με την λανθασμένη ορολογία και αναπαραγωγή του, μαθαίνεται με αυτήν την ονοματοθεσία, η οποία συνεπάγεται λόγω της αποκρυστάλλωσής της και στις Αρχές, με ενδεχόμενες συλλήψεις street artists. Εσείς το γνωρίζατε αυτό; Ότι από μία λέξη μπορεί ένας άνθρωπος να συλληφθεί ενώ στην πραγματικότητα ζωγραφίζει και δεν graffitάρει; Κι όμως!

Ευτυχώς και λόγω της νοητικής σύγχυσης περί εννοιολόγησης αυτών των δύο κοινωνικών κινημάτων και ταυτοχρόνως κοινωνικών συμπεριφορών, από τις Αρχές (δικαστηρίων και αστυνομικών), η νέα παραπάνω ποινική – ακόμη – διάταξη περί βανδαλισμού άλλαξε το είδος της ποινής, καθότι οι περισσότεροι graffiti writers και street artists ήταν και είναι σχεδόν ανήλικοι[15], και τοποθέτησε μαζί με τη χρηματική ποινή και την κοινωφελή εργασία, κάτι πολύ σημαντικό και σπουδαίο. Η απεγκληματοποίηση[16] της Street Art, όμως, επείγει ακόμη.

Το “The Street Art Project” που υλοποιείται από το Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος με χορηγό επικοινωνίας την επιστημονική ιστοσελίδα socialpolicy.gr και κατά καιρούς με πολλές συνεργασίες σε επίπεδο κοινωνίας των πολιτών και Δήμων, έχει ακριβώς αυτόν τον σκοπό: να απεγκληματοποιήσει τη Street Art και ως κοινωνική συμπεριφορά και ως κίνημα, το οποίο με τα έργα του (pieces, murals κτλ.) εκπέμπει κοινωνικά μηνύματα άλλου είδους και ευαισθητοποιεί το κοινό με άλλον τρόπο απ’ότι το Graffiti, το οποίο σαφώς, τις περισσότερες φορές, όντως, είναι παρά – νομο, παρά τον νόμο.

Η Street Art όχι μόνο μπορεί να εκτελεστεί με άδεια ιδιοκτητών δημόσιων χώρων αλλά και οι ίδιοι οι καλλιτέχνες έχουν τη συναίσθηση (συναισθηματική νοημοσύνη) και αντίληψη (των πραγμάτων, αισθητικής, χώρου και χρόνου) της βαρύτητας ιστορικών μνημείων και πολιτιστικής κληρονομιάς και δεν ενεργούν, ως επί το πλείστον, σε επιφάνειες τέτοιου είδους αλλά σε ΗΔΗ εγκαταλελειμμένα κτίρια και χώρους εκτός της Αττικής, εργοστάσια και παλιοί ιστορικοί χώροι που χρειάζονται την προσοχή τους γιατί έχουν εγκαταλειφθεί στο έλεος των κυβερνήσεων και των επενδύσεων εξωτερικού ιστορικά.

Για να κλείσω αυτό το κείμενο / άρθρο, θα ήθελα να τονίσω ότι “βανδαλισμός επί βανδαλισμού” δεν υπάρχει ως έκφραση! Αυτό που υφίσταται, δυστυχώς, είναι οι εσωτερικές κόντρες / εσωτερικοί ανταγωνισμοί μεταξύ των graffiti writers και street artists είτε για διασκέδαση (το λεγόμενο “πάτημα” έργων[17]) είτε για την ένδειξη ξεκάθαρης επιβολής πολιτικών πεποιθήσεων (νεο – ναζιστικά μηνύματα όταν τα έργα των street artists απεικονίζουν το λεγόμενο “διαφορετικό”) και ακόμη είναι και το ευρύτερο πλαίσιο, δηλ. οι πολιτικές που αφορούν τον δημόσιο χώρο με συγκεκριμένη επιβολή αισθητικής (φαίνεσθαι της πόλης).

Κωνσταντίνα-Μαρία Κωνσταντίνου,
Κοινωνική Ερευνήτρια – ΜΔΕ Εγκληματολογίας

(Οι φωτογραφίες ανήκουν στην ιδία)

Υπογραφές graffiti writers σε είσοδο πολυκατοικίας στα Εξάρχεια κοντά στην οδό Κεραμεικού.

Street artist Skitsofrenis, Εξάρχεια.


[1] Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης διαχωρίζονται σε κλασικά και σύγχρονα. Εντός των σύγχρονων Μέσων περιλαμβάνεται η ενημέρωση από το Διαδίκτυο, δηλαδή, ειδήσεις σε ψηφιακή μορφή και σε οπτικο-ακουστικό περιεχόμενο.

Όπως αναφέρεται, «Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει στοιχεία για τον βαθµό χρήσης των νέων τεχνολογιών από τα νοικοκυριά και τα µέλη τους. Τα στοιχεία προέρχονται από τη δειγµατοληπτική Έρευνα Χρήσης Τεχνολογιών Πληροφόρησης και Επικοινωνίας από Νοικοκυριά και Άτοµα, έτους 2018.

Στην Έρευνα Χρήσης Τεχνολογιών Πληροφόρησης και Επικοινωνίας από Νοικοκυριά και Άτοµα ερευνήθηκαν 5.205 ιδιωτικά νοικοκυριά και ισάριθµα µέλη αυτών, σε ολόκληρη την Ελλάδα, µε προϋπόθεση την ύπαρξη ενός, τουλάχιστον, µέλους ηλικίας 16 – 74 ετών σε κάθε νοικοκυριό. Από τα στοιχεία της εν λόγω έρευνας προκύπτει ότι 8 στα 10 νοικοκυριά έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο από την κατοικία τους (ποσοστό 76,5%).

Την τελευταία δεκαετία (2009 – 2018) καταγράφεται αύξηση 100,8% στην πρόσβαση στο διαδίκτυο από την κατοικία».

https://www.statistics.gr/documents/20181/adbe1a27-e2d2-5529-2f50-6872239bbff7 , Ελληνική Στατιστική Αρχή, ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ ΚΑΙ ΑΤΟΜΑ: Έτος 2019, ηµεροµηνία δηµοσίευσης: 8/11/2019, τελευταία πρόσβαση: 1/01/2020.

Βλέπε και Ζαραφωνίτου Χ., Τιµωρητικότητα. Σύγχρονες τάσεις, διαστάσεις και εγκληµατολογικοί προβληµατισµοί, Αθήνα, Νοµική Βιβλιοθήκη, 2008, σελ. 91 – 98.

[2] Τέσσερα “case studies” – μελέτες περιπτώσεων “βανδαλισμού επί βανδαλισμού” που έγιναν γνωστά σε εμάς είτε μέσω της άμεσης παρατήρησης (περπατώντας σε άμεση φυσική απόσταση) είτε της έμμεσης παρατήρησης (μέσω των Μ.Μ.Ε.):

[3]Ζαραφωνίτου Χ., Τιµωρητικότητα. Σύγχρονες τάσεις, διαστάσεις και εγκληµατολογικοί προβληµατισµοί, Αθήνα, Νοµική Βιβλιοθήκη, 2008.

[4] Με την έννοια της προσλαμβάνουσας οπτικής – αναπαράστασης (κατηγοριοποίηση εξωτερικού ερεθίσματος μέσω της όρασης και ένταξής του σε “αυτό που γνωρίζουμε”, σε αυτό που είναι οικείο στην όραση έπειτα από επαναλαμβανόμενη θέαση. Π.χ. γραφή στις δημόσιες επιφάνειες και ιδιοκτησίες και δημιουργία τοιχογραφίας πάλι σε δημόσιες επιφάνειες. Ο νους για να ξεχωρίσει τη γραφή από την τοιχογραφία θα πρέπει να γνωρίζει ότι το μεν προέρχεται από τη γραφή και το άλλο από το σχέδιο. Ως εκ τούτου, οι θεατές αντί να κινητοποιηθούν προς επίλυση της άγνοιας, αναπαράγουν την πρώτη λέξη “Graffiti” ακόμη κι όταν πρόκειται για τοιχογραφία με σχέδιο, επειδή αυτή τους είναι γνωστή αφού εκτελείται με spray και στον ίδιο χώρο, στη δημόσια σφαίρα).

Allport G., The Nature of Prejudice, London, 25th Anniversary edition, Addison – Wesley Publishing Company, 1954.

Lippmann W., Public Opinion, New York, MacMillan, 1949.

[5] Γνωστές κι ως “εφημερίδες της πόλης” που διανέμονται δωρεάν εντύπως και διαδικτυακά προτιμώνται βάσει στατιστικής προτίμησης του αναγνωστικού κοινού. Π.χ. η “Lifo” και η “Athens Voice” κατέχουν μεταξύ άλλων τις πρώτες θέσεις ανάγνωσης.

https://www.alexa.com/topsites/countries/GR , Επίσηµη κατάταξη της παγκόσµιας µηχανής ALEXA.COM η οποία κατατάσσει όλες τις διαδικτυακές ιστοσελίδες σε όλο τον κόσµο ανά χώρα, τελευταία πρόσβαση: 1/01/2020.

[6]http://e-keme.gr/%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%81%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%ce%b1%ce%bd%ce%b1%ce%b4%cf%81%ce%bf%ce%bc%ce%ae-%cf%84%ce%b7%cf%82-street-art-%ce%b1%ce%84-%ce%bc%ce%ad%cf%81%ce%bf%cf%82-%cf%86/ , Γιακουβάκης Γ., Καλογεράκη Κ., Κωνσταντίνου Κ. Μ., “Ιστορική Αναδρομή Της “Street Art” – Α΄ Μέρος: Φαινομενολογία Του “Graffiti”, ημερομηνία δημοσίευσης: 29/09/2018, τελευταία πρόσβαση: 8/07/2020.

[7]http://e-keme.gr/%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%81%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%ce%b1%ce%bd%ce%b1%ce%b4%cf%81%ce%bf%ce%bc%ce%ae-%cf%84%ce%b7%cf%82-street-art-%cf%83%ce%b5-%cf%83%cf%85%ce%bd%ce%ad%cf%87%ce%b5/ , Γιακουβάκης Γ., Καλογεράκη Κ., Κωνσταντίνου Κ. Μ., “Ιστορική Αναδρομή Της “Street Art” (Συνέχεια Του Α’ Μέρους Της Β’ Ενότητας)”, ημερομηνία δημοσίευσης: 22/10/2018, τελευταία πρόσβαση: 8/07/2020.

[8] Anderson Terry H., The Movement and the Sixties, Oxford University Press, 1995.

Hirsch E.D., The Dictionary of Cultural Literacy, Houghton Mifflin, 1993.

[9] Σύμφωνα με το επιστημονικό ρεύμα του Δομισμού και στις Πολιτισμικές Σπουδές και στη Κοινωνιολογία.

Craib. I., Σύγχρονη Κοινωνική Θεωρία, Μετάφραση: Λέκκας Π., Αθήνα, Τόπος, 2011.

[10] Λαμπροπούλου Ε., Κοινωνιολογία του Ποινικού Δικαίου και των θεσμών της Ποινικής Δικαιοσύνης, Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 1999.

[11] Στο ίδιο.

[12] Άρθρο 378 Φθορά ξένης ιδιοκτησίας

https://www.lawspot.gr/nomikes-plirofories/nomothesia/poinikos-kodikas-nomos-4619-2019 , Κύρωση Ποινικού Κώδικα 2019, ημερομηνία δημοσίευσης: 11/06/2019, τελευταία πρόσβαση: 8/07/2020.

[13]https://hellenicmunicipalpolice.files.wordpress.com/2012/03/poinikoskodikas-genikomeros-001_132.pdf , Ποινικός Κώδικας 1985, τελευταία πρόσβαση: 8/07/2020.

[14] Με την έννοια και την επιστημονική απόδοση του Ε. Ντυρκέμ: οι εκάστοτε πεποιθήσεις, αξίες , πρότυπα και ήθη και έθιμα που έχουν αφήσει το στίγμα τους μέσω των ανθρώπων που έζησαν σε διαφορετικές κοινωνίες ιστορικά.

Craib. I., Κλασική Κοινωνική Θεωρία, Μετάφραση: Καρασαρίνης Μ. – Λέκκας Π., Αθήνα, Παπαζήση, 2012.

[15]http://e-keme.gr/%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%81%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%ce%b1%ce%bd%ce%b1%ce%b4%cf%81%ce%bf%ce%bc%ce%ae-%cf%84%ce%b7%cf%82-street-art-%ce%b1%ce%84-%ce%bc%ce%ad%cf%81%ce%bf%cf%82-%cf%86/ , Γιακουβάκης Γ., Καλογεράκη Κ., Κωνσταντίνου Κ. Μ., “Ιστορική Αναδρομή Της “Street Art” – Α΄ Μέρος: Φαινομενολογία Του “Graffiti”, ημερομηνία δημοσίευσης: 29/09/2018, τελευταία πρόσβαση: 8/07/2020.

[16] Φαρσεδάκης Ι. Ι., Στοιχεία Εγκληματολογίας, Αθήνα, Νομική Βιβλιοθήκη, 2005.

[17]http://e-keme.gr/%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%81%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%ce%b1%ce%bd%ce%b1%ce%b4%cf%81%ce%bf%ce%bc%ce%ae-%cf%84%ce%b7%cf%82-street-art-%ce%b1%ce%84-%ce%bc%ce%ad%cf%81%ce%bf%cf%82-%cf%86/ , Γιακουβάκης Γ., Καλογεράκη Κ., Κωνσταντίνου Κ. Μ., “Ιστορική Αναδρομή Της “Street Art” – Α΄ Μέρος: Φαινομενολογία Του “Graffiti”, ημερομηνία δημοσίευσης: 29/09/2018, τελευταία πρόσβαση: 8/07/2020.

Ένας χρόνος “Joker” – O Arthur Fleck και κάποιες πολιτικοκοινωνικές προεκτάσεις της ταινίας

Ο χαρακτήρας του Joker δημιουργήθηκε το Μάρτιο του 1940 και έκανε την πρώτη του εμφάνιση στο περιοδικό “Batman” τον Απρίλιο του ίδιου έτους. Κατά τα πρώτα έτη της πολυποίκιλης δράσης του, συνήθιζε να δολοφονεί τα θύματά του με τοξίνη και να σχηματίζει στα χείλη τους ένα παρανοϊκό χαμόγελο, αρκετά όμοιο με το δικό του. Εδώ και δεκαετίες αποτελεί το βασικό αντίπαλο δέος για τον ήρωα της DC, παρά τις διαφορετικές εκδοχές που έχουν κατά καιρούς δημιουργηθεί σχετικά με την πραγματική του ταυτότητα και την προέλευσή του.

Το 2019, κυκλοφόρησε η ταινία “Joker”, η οποία επιχείρησε να εισάγει μια νέα εκδοχή σχετικά με το ποιος πραγματικά είναι ο συγκεκριμένος χαρακτήρας. Προβλήθηκε για πρώτη φορά στις 31 Αυγούστου του 2019 στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας και στις 4 Οκτωβρίου του ίδιου έτους, έκανε πρεμιέρα στις ΗΠΑ. Γνώρισε, τελικά, παγκόσμια επιτυχία και ο πρωταγωνιστής της Joaquin Phoenix κέρδισε το Όσκαρ Α΄ Ανδρικού Ρόλου. Επιπλέον, η ταινία, δημιούργησε ποικίλες αντιδράσεις και κατηγορήθηκε από κάποιους για προτροπή σε βία. Μάλιστα, στη χώρα μας είδαμε την αστυνομία να παρεμβαίνει σε κινηματογράφο των Αθηνών και να απαγορεύει την θέαση της ταινίας σε όσους ανήλικους βρίσκονταν μέσα στην αίθουσα προβολής.

Ποιος όμως είναι ο χαρακτήρας που υποδύθηκε ο Phoenix, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη ταινία; Ονομάζεται Arthur Fleck και είναι κάτοικος της δυστοπικής μεγαλούπολης Gotham City, γενέτειρας και του Bruce Wayne, του γνωστού σε όλους μας Batman. H πόλη βρίσκεται σε κατάσταση πλήρους παρακμής, και ο Arthur, ο οποίος κατοικεί με τη μητέρα του προσπαθεί να επιβιώσει δουλεύοντας ως κλόουν. Η μητέρα του έχει μεγάλη επιρροή στον ίδιο και τον αποκαλεί “Happy” («Χαρούμενο»). O Arthur, ο οποίος μεγαλώνει δίχως πατέρα, στρέφεται στην κατάκτηση ενός ιδανικού που είναι δοσμένο από εκείνη. Το ιδανικό αυτό δεν είναι άλλο από το να κάνει τον κόσμο χαρούμενο και συνεπώς να είναι και ο ίδιος χαρούμενος. Υφίσταται, παρ’ όλα αυτά εκφοβισμό τόσο από περαστικούς, όσο και από συναδέλφους. Αποδέχεται όλη αυτήν την κατάσταση, έχοντας ο ίδιος αποσυνδεθεί από το σώμα του, και έχοντας ταυτιστεί με το απόρριμμα, το απόβλητο. Η δουλειά του, είναι επί της ουσίας το μοναδικό πράγμα που του αποδίδει κάποια υπόσταση. Όταν τη χάνει, διακυβεύεται η ίδια του η ύπαρξη.

Παράλληλα, βλέπουμε πως ο Arthur επισκέπτεται ψυχολόγο και πως έχει διάφορες παραληρηματικές συμπεριφορές, όπως ο φανταστικός έρωτας που πιστεύει πως βιώνει με τη γειτόνισσά του. Το παραλήρημα, σύμφωνα με τη σύγχρονη ψυχολογία, αποτελεί την προσπάθεια του νοσούντος ατόμου, να αυτοϊαθεί. Προσπαθεί, να εκφράσει τον πόνο του μέσω ενός πολύ ιδιαίτερου γέλιου, το οποίο περισσότερο εύστοχο θα ήταν να χαρακτηριστεί ως «κλαυσίγελο». Σε αυτό το γέλιο, το οποίο αντικαθιστά τις λέξεις, καταφεύγει όταν αγχώνεται ή όταν αισθάνεται υπερβολική απογοήτευση.

Επίσης, η κοινωνική λειτουργός που επισκέπτεται ζητά να δει το τετράδιο με τις ατάκες του και τις ζωγραφιές του, δείχνοντας πως δε σέβεται την ιδιωτικότητά του. Δεν του προσφέρει καμία βοήθεια, καμία ελπίδα για το μέλλον και θέτει τον εαυτό της στην ίδια μοίρα με εκείνον, ενώ στην πραγματικότητα αυτό δεν ισχύει.

Όταν ο Arthur ανακαλύπτει πως η μητέρα του, του έχει πει ψέματα σχετικά με την ταυτότητα του πατέρα του, αποφασίζει να την σκοτώσει. Στραγγαλίζει τη μητέρα του με ένα μαξιλάρι και με το φόνο της επιλέγει να μην είναι “Happy”, όπως εκείνη του είχε επιβάλλει. Λίγο πριν τη σκοτώσει, της δηλώνει πως πάντοτε μισούσε αυτό το όνομα.

Πρόκειται για έναν άνθρωπο που έχει περιθωριοποιηθεί από την κοινωνία, εντός της οποίας επιβιώνει, δίχως να ζει πραγματικά. Αιτίες αυτής της περιθωριοποίησης, είναι τόσο η ασθένειά του, όσο και το γενικότερο κλίμα σήψης της Gotham City. Φτώχια, ανεργία, στοίβες απορριμμάτων παντού, πλούσιοι που εκφέρουν άποψη για τα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα από την ασφάλεια μιας πολυτελούς έπαυλης, γιάπηδες έτοιμοι να τραμπουκίσουν οποιονδήποτε θεωρούν διαφορετικό, παρουσιαστές έτοιμοι να κοροϊδέψουν ανθρώπους απλώς και μόνο για να ανεβάσουν τα νούμερα της τηλεθέασης. Ένας άνθρωπος που νοσεί και μια πολιτεία που παύει να του παρέχει τα φάρμακα που τον καθιστούν βιώσιμο. Ο Arthur σε αναζήτηση ταυτότητας, ψάχνει απεγνωσμένα να βρει τις ρίζες του, ένα σταθερό σημείο αναφοράς από το οποίο θα μπορέσει να αντλήσει τη δύναμη για να συνεχίσει.

Και είναι εν τέλει αυτός, ο περιθωριοποιημένος, ο παρίας, ο απόβλητος ο οποίος, πιθανότατα και άθελά του, δημιουργεί ένα ολόκληρο κίνημα αντίδρασης ενάντια σε μια κοινωνία υποκρισίας. Μια δύναμη κρούσης που απειλεί να γκρεμίσει και τον τελευταίο ουρανοξύστη της γκρίζας, αντιαισθητικής τσιμεντούπολης. Ο Joker γεννιέται και τίποτα δε φαίνεται ικανό να σταματήσει ούτε εκείνον, ούτε και τις μάζες που ξεσπούν στους δρόμους, απηυδισμένες από όσα αναγκάζονται να βιώνουν καθημερινά, αλλά και εμπνεόμενες από τη δράση ενός ανθρώπου που πλέον δεν έχει απολύτως τίποτα να χάσει.

Εάν οι συνθήκες ή τα πρόσωπα που αναφέρθηκαν παραπάνω σας θυμίζουν κάτι από το σήμερα, μην τρομάξετε. Αρκεί να παραμείνουμε άνθρωποι και να κρατάμε, όσο αυτό είναι δυνατόν, τη συνείδησή μας καθαρή και αφυπνισμένη. Ας αναλογιστούμε όλοι, πόσο απαραίτητος θα ήταν ο Joker για το Gotham City, αν το κράτος νοιαζόταν πραγματικά για τους πολίτες του, μα κυρίως ο εκάστοτε πολίτης για τους συμπολίτες του. Πολύ καλές συνθήκες για να είναι αληθινές, θα αντιτείνει κάποιος. Σύμφωνοι. Γι’ αυτό λοιπόν, προτού στραβοκοιτάξουμε ξανά κάποιον ζητιάνο, προτού κοροϊδέψουμε κάποιον για τη δουλειά που κάνει, προτού βιαστούμε να χαρακτηρίσουμε κάποιον «τρελό» ή «ψυχάκια» και γενικότερα προτού κρίνουμε τον οποιονδήποτε συνάνθρωπό μας, ας προσπαθήσουμε να μπούμε, έστω και για μερικά λεπτά, στα παπούτσια του. Κι ας αναρωτηθούμε μήπως, άθελά μας, βάλαμε κι εμείς το λιθαράκι μας στη δημιουργία κάποιου άλλου Arthur, μα κυρίως στις συνθήκες που χρειάζονται για να εκκολαφθεί ένας νέος Joker.

“Ι just hope my death makes more cents than my life”

Γιάννης Κοσμόγιαννης

Λίγα λόγια για τον Αριστοφάνη

Είναι γνωστό ότι οι αρχαίοι Έλληνες, είχαν, εκτός των άλλων, αναπτύξει ιδιαίτερα την αίσθηση του «χιούμορ» για εμάς, «γέλωτα» για εκείνους.

Δε θα πρέπει να εκπλήσσει λοιπόν, το γεγονός, πως ήταν οι πρώτοι που όχι μόνο έγραψαν κωμωδίες και σάτιρες, αλλά τις μετέφεραν και στο θέατρο. Κατά κοινή ομολογία, ο μεγαλύτερος κωμωδιογράφος της αρχαιότητας υπήρξε ο Αριστοφάνης, με καταγωγή από το δήμο των Κυδαθηναίων, τη σημερινή Πλάκα.

Γεννήθηκε το 446 π.Χ. στην Αθήνα. Οι γονείς του ονομάζονταν Φίλιππος και Ζηνοδώρα. Από νεαρή ηλικία, μελέτησε και επηρεάστηκε από τον Όμηρο, τον Ησίοδο, τη λυρική και χορική ποίηση. Κύρια επιρροή του, ωστόσο, ήταν η αθηναϊκή καθημερινότητα και τα «κακώς κείμενα» του δημοκρατικού καθεστώτος. Στρεφόταν κυρίως κατά των δημαγωγών και των λαοπλάνων της εποχής, άλλες φορές άμεσα, κι άλλες φορές με πιο έμμεσο τρόπο. Κατηγορήθηκε γι’ αυτό το λόγο ως «συντηρητικός» και δικάστηκε τρεις φορές από τις αρχές της πόλης. Προεξάρχων μηνυτής του, ήταν ο Κλέων, ο οποίος επιζητούσε την τιμωρία και την εξορία του Αριστοφάνη. Συγκεκριμένα, στην εγκυκλοπαίδεια «Ελευθερουδάκη» διαβάζουμε: «επειδή (ο Αριστοφάνης) ανήκεν εις τους αριστοκρατικούς αι κωμωδίαι αυτού βρίθουσι σκωμμάτων κατά των δημοκρατικών…διακωμωδεί δε τους συγχρόνους δημαγωγούς και μάλιστα τον Κλέωνα, ον πολιτικόν τέρας νομίζει…βλέπων δε ότι και ο δήμος ολόκληρος διεφθάρη έσχε το θάρρος και τούτον να διακωμωδήση…». Πράγματι, στο έργο του «Ιππής», ο Αριστοφάνης κατηγορεί ευθέως τον Κλέωνα ως απατεώνα, αλλά και τον αθηναϊκό λαό, που είχε την τάση να παρασύρεται από ρήτορες που τον ξεγελούσαν με κολακείες. Το έργο «Ιππής» παίχτηκε για πρώτη φορά στη διονυσιακή γιορτή των Ληναίων.

Ποιος όμως μπορεί να αποκαλέσει «συντηρητικό» κάποιον που τόλμησε να σατιρίσει το πολιτικό σύστημα της εποχής του, αλλά και μεγάλες μορφές όπως ο Ευριπίδης και ο Σωκράτης, έστω και με δόσεις υπερβολής ορισμένες φορές; Πως μπορεί να είναι «συντηρητικός» εκείνος που με τα γραπτά του κάνει τις περιορισμένες, εκείνους τους καιρούς, Αθηναίες να επαναστατήσουν κατά του εμφυλιοπολεμικού κλίματος που δίχαζε τους Έλληνες; Aναφερόμαστε φυσικά στη «Λυσιστράτη». Ή κάποιος που δημιουργεί αμερόληπτους χαρακτήρες, προσόν σπάνιο ακόμα και για εκείνη την εποχή, όπως ο Δικαιόπολις στο έργο «Αχαρνής»; Eίναι γεγονός, πως η διαμάχη μεταξύ της Αθήνας, της Σπάρτης και των άλλων ελληνικών πόλεων ενοχλούσε ιδιαίτερα τον Αριστοφάνη. Ο ίδιος επεδίωκε, μέσω του έργου του, την παύση των εχθροπραξιών και την ειρηνική προσέγγιση μεταξύ των πόλεων-κρατών.

Έλαβε μέρος σε πολλούς θεατρικούς αγώνες και δεν έλειψαν οι φορές που αναδείχθηκε νικητής. Διακρινόταν για τη σαρκαστική του διάθεση και την αθυροστομία του. Έγραψε συνολικά περισσότερα από σαράντα έργα, από τα οποία διασώθηκαν μόνο τα έντεκα. Οι τίτλοι των έργων αυτών είναι οι παρακάτω:

Ιππής

Αχαρνής

Λυσιστράτη

Νεφέλαι

Πλούτος

Βάτραχοι

Εκκλησιάζουσαι

Θεσμοφοριάζουσαι

Σφήκες

Ειρήνη

Όρνιθες

Ο μεγάλος αυτός ποιητής άφησε την τελευταία του πνοή το 386 π.Χ.. Υπήρξαν κι άλλοι σύγχρονοί του κωμωδιογράφοι, των οποίων τα έργα δε διασώθηκαν, πέρα από κάποια διάσπαρτα αποσπάσματα. Μοιραία λοιπόν, θεωρείται ο πατέρας της Κωμωδίας, ενώ οι επιρροές του στην, κατά πολύ μεταγενέστερη, ευρωπαϊκή κωμωδιογραφία και συγγραφείς όπως ο Μολιέρος, καθίσταται εύκολα εμφανής σε όποιον μελετήσει τα αντίστοιχα έργα. Ευφυής, ονειροπόλος, μα πάνω απ’ όλα επαναστατικός, ο Αριστοφάνης παραμένει σήμερα, μέσω της σπαρταριστής κριτικής που άσκησε στις μικροπολιτικές σκοπιμότητες της εποχής του, επίκαιρος όσο ποτέ!

Γιάννης Κοσμόγιαννης

«Future Games»: Το Gamification και η λογική πίσω από αυτό

Αν δεν έχετε ακούσει το δίσκο «Future Games» από Fleetwood Mac, είναι η κατάλληλη ευκαιρία.

Ωστόσο, το σημερινό θέμα με το οποίο θα καταπιαστώ ήταν και το θέμα της διπλωματικής μου για το μεταπτυχιακό στη διοίκηση επιχειρήσεων.

Για αρχή, ένας ορισμός του «Gamification» θα μπορούσε να είναι η χρήση των μηχανικών ενός παιχνιδιού με σκοπό την κινητοποίηση των ανθρώπων για να ολοκληρώσουν ένα εγχείρημα.

Πιο συγκεκριμένα, το Gamification χρησιμοποιείται σε δύο κλάδους ευρέως. Την Εκπαίδευση και τη Διοίκηση Ανθρώπινου δυναμικού. Στη μεν εκπαίδευση το μάθημα με άξονα το παιχνίδι είναι πάρα πολύ χρήσιμο για να κρατήσει τους μαθητές συγκεντρωμένους στο γνωστικό στόχο της ημέρας. Στη δε εταιρική εκπαίδευση για να διαφοροποιήσει τα σεμινάρια και την επιμόρφωση των στελεχών ώστε να είναι η παρακολούθηση και η συμμετοχή πιο εύκολη αλλά και πιο αποτελεσματική. Ο κοινός παρονομαστής είναι αυτό που λέμε (στο χωριό μου) game permanence. Η ιδιότητα του παιχνιδιού να κρατάει τους παίχτες μέσα σε αυτό. Να γίνεται εθιστικό και να παρατείνει τη διάρκεια της συγκέντρωσης τους. Πολύ απλά ο τρόπος με τον οποίο σαν παιδιά αρχίσαμε να αντιλαμβανόμαστε τα στερεά σώματα. Από μια ηλικία και μετά μέσα από το παιχνίδι και την εξερεύνηση ήξερες πώς δεν μπορείς να στηρίξεις κάτι πάνω σε μια μπάλα ποδοσφαίρου αλλά μπορούσες να ακινητοποιήσεις τη μπάλα σε μια επίπεδη επιφάνεια. Το Gamification δεν είναι κάποια τομή , κάτι που η ανθρωπότητα δεν έκανε ασυνείδητα έτσι κι αλλιώς. Είναι απλά η στοιχειοθέτηση του.
Έχει εφαρμογή και στον αθλητισμό όπου η ανάπτυξη κινητικών δεξιοτήτων επιτυγχάνεται βάζοντας τους μικρούς (και όχι μόνο) ασκούμενους να παίξουν π.χ μαντηλάκι ή σκυταλοδρομίες ή αγαλματάκια.

To πιο σημαντικό όμως είναι το πώς μπήκε το Gamification στον εταιρικό κόσμο καθώς στις Η.Π.Α. ο τζίρος της βιομηχανίας Gamification (εταιρείες που αναλαμβάνουν να φτιάξουν videogames με εκπαιδευτικούς στόχους για το προσωπικό άλλων εταιριών) ήταν κάτι παραπάνω από 5 δισ. δολάρια για το 2015.
Εταιρείες όπως η Google για παράδειγμα έχουν δικά τους παιχνίδια με τα οποία εκπαιδεύουν σε ξένες γλώσσες τα στελέχη. Ένα στέλεχος λοιπόν παίρνει μια πτήση για εταιρικό ταξίδι κι ενώ ταξιδεύει παίζει στο κινητό του με το app της εταιρείας για να βελτιωθεί στη γλώσσα που χρειάζεται για την διαπραγμάτευση. Σε αυτό το σημείο προκύπτει και το ηθικό ζήτημα του Gamification. Κάνει όντως την εκπαίδευση παιχνίδι ή είναι ένα παιχνίδι για να αναγκάζει η εργοδοσία τον εργαζόμενο να δουλεύει και στον ελεύθερο του χρόνο χωρίς να το καταλαβαίνει;

Όπως και να έχει, περιμένουμε να δούμε κι άλλα πράγματα από αυτό τον κλάδο που από τα baby steps στην αρχή της δεκαετίας πλέον έχει γιγαντωθεί.

Το Πουλί της Φωτιάς

«Αυτό εδώ είναι η Σάρκα μου»: Ένα δοκίμιο για την σεξουαλική απελευθέρωση

Πιστεύω στον ιστορικό υλισμό. Οι κοινωνικοί σχηματισμοί προήλθαν από τις παραγωγικές ανάγκες της εκάστοτε κοινωνίας. Από το πώς ή το τι τρώμε μέχρι το πώς κάνουμε σεξ.

Οποιαδήποτε μεταφυσική διάσταση δώσαμε σε αυτό, το σεξ δηλαδή, πάλι μπορεί εν μέρει να εξηγηθεί με υλικούς όρους. Σε αυτό το σημείο θέλω να πω ότι η μεταφυσική διάσταση σε αυτό είναι μια μεγάλη φυλακή της σκέψης και ένας από τους πιο βρώμικους μηχανισμούς της θρησκείας για την χειραγώγηση του ανθρώπου.

Δεν είναι τυχαίο πως ο κοινός τόπος όλων των θρησκειών είναι η κατήχηση με αφηγήματα γύρω από το θάνατο και τον έρωτα. O θάνατος εμφανίζεται και σαν μεταφυσική τιμωρία. Ο Φαραώ στην Παλαιά Διαθήκη χάνει το γιό του εξ αιτίας της τελευταίας από τις δέκα πληγές. Αλλά και ο έρωτας είναι κάτι που δένεται με το φόβο και την τιμωρία. Στα Σόδομα και τα Γόμορρα οι άνθρωποι είναι παραδομένοι στις ηδονές. Οι γυναίκες που διαπράττουν μοιχεία λιθοβολούνται κλπ κλπ.

Η έννοια η οποία χρησιμοποίησε η θρησκεία σαν όχημα για να καταδικάσει το σώμα και την ικανότητα του να νιώσει και να προσφέρει ηδονή είναι η έννοια της ψυχής. Η ιδέα πως υπάρχει μια δύναμη ανώτερη και σημαντικότερη του σώματος είναι πραγματικά επικίνδυνη. Θα μου πείτε «γιατί ;» αφού οι έννοιες και η συνείδηση είναι ανώτερα των καθημερινών  φυσικών μας διεργασιών. Σαφέστατα και είναι. Η ιδέα πως κάτι αναλλοίωτο στο κοσμικό συνεχές που συνεχίζει στη «μετά θάνατον» ζωή είναι επίσης επικίνδυνη. Αφενός γιατί οι άνθρωποι οδηγούνται σε αλόγιστες συμπεριφορές εις βάρος του σώματος. Από την καύση μαγισσών μέχρι την αποδεδειγμένα βλαβερή για τον οργανισμό νηστεία. Η υλική φιλοσοφία προσφέρει ασφάλεια γιατί δεν θεωρεί τον σωματικό, το φυσικό πόνο δευτερεύον. Αφετέρου γιατί οι άνθρωποι υπακούν σε ηθικά manual αδικώντας τις πραγματικές τους επιθυμίες. Αν κάποιος δεν βρίσκει την ευτυχία σε μονογαμικές σχέσεις; Θα ζήσει για πάντα με την απειλή της κόλασης στη Χριστιανική, Ισλαμική και Εβραϊκή εσχατολογία;

Και η πιθανότητα το σώμα να είναι όλα έχουμε  και κάθε πληροφορία που απαρτίζει τη συνείδηση μας είναι απλά μια μη κρυπτογραφημένη (ακόμα) έκφραση των συνάψεων και του πλέγματος των πρωτεϊνών μέσα μας;

Αν το σώμα είναι προγραμματισμένο να αμαρτήσει προκειμένου να επιβιώσει; Αν το κτήνος μέσα μας χρειάζεται να αφεθεί ελεύθερο. Αν αυτή η ελευθερία έχει φρικτά τιμήματα για εμάς και τους γύρω μας και πρέπει να τα υποστούμε και αυτά; Πρόκειται για ρητορικές ερωτήσεις φυσικά με πολύ πολύ προσωπικές για τον καθένα μας απαντήσεις.

Η σεξουαλική ελευθερία και η πολιτική ελευθερία είναι ένα και το αυτό. Δεν πρέπει αστυνομίες σκέψεις να μπορούν να περιορίσουν ό,τι (ωραιότερο) έχουμε που μπορεί τελικά να είναι και το μόνο που έχουμε.  

Το Πουλί της Φωτιάς

Αθηναϊκές Μεταμορφώσεις

Ο Μαρκ Μαζάουερ είπε πως κάθε γενιά πιστεύει πως θα είναι η τελευταία γενιά που θα πατήσει το πόδι της πάνω στη Γη και πως κάθε γενιά ήθελε να βρει ένα ιστορικό γεγονός για να τη χαρακτηρίσει.

Σε περίπτωση που κάποιος πίστευε ότι δεν θα ήταν ένα άρθρο σχετικό με την κρίση με έναν ή παραπάνω τρόπους, «Μας την έσκασε ο Ρομπενούλης» (βλ. Ρομπέν των Δασών της Ντίσνεϊ).

  Σήμερα θέλω να καταπιαστώ με το ζήτημα της μεταμόρφωσης της πρωτεύουσας μέσα στην κρίση, κυρίως γιατί έχω ζήσει στην Αθήνα με διαλείμματα οπότε με δυσκολεύει το να καταλάβω αν άλλαξε η πόλη, αν άλλαξαν οι δικοί μου πρισματικοί φακοί.

Γεννήθηκα το 90 στην Αθήνα και έμεινα στην Πλ. Βικτωρίας μέχρι το 99’ όπου φύγαμε με τους δικούς μου για έναν κοντινό νομό της επαρχίας. Γύρισα το 08’ σαν φοιτητής, έφυγα πάλι το 13’ και γύρισα το 17’. Η Αθήνα του 08 με την Αθήνα του 19’ έχουν κάποιες πολύ ιδιαίτερες διαφορές.

Για αρχή, μπορούσες για καιρό να διακρίνεις το πώς είχε αλλάξει το θυμικό της πόλης από τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς. Στο λεωφορείο υπήρχαν εύφλεκτοι άνθρωποι έτοιμοι να εξαπολύσουν μίνι οχετούς απέναντι σε φοιτητές, μετανάστες ή άλλους επιβάτες εν γένει. Μάλιστα, υπήρχε και μια θριαμβευτική μανία όποτε ελεγκτής έπιανε χωρίς εισιτήριο κάποιον φτωχοδιάβολο. Ο κοινωνικός κανιβαλισμός έγινε μέσα σε γραμμές λεωφορείων αισθητός και είναι πλέον με την προσωπική μου ανεπίσημη στατιστική πιο πολλές οι φορές που τέτοια περιστατικά θα συμβούν, παρά που δεν θα συμβούν όταν χρησιμοποιώ τα μέσα.

Δεύτερον, η Αθήνα έγινε πεδίο μάχης. Δεν εννοώ αυτό το τετριμμένο περί επεισοδίων στο κέντρο και συγκρούσεων διαδηλωτών μεταξύ τους ή με τα ΜΑΤ (που και αυτό συμβαίνει). Υπήρξε μια προσπάθεια να περιχαρακωθούν ορισμένες ομάδες περιθωριακές ή μη με συγκεκριμένο τρόπο σε σχέση με τη χωροταξία της πόλης. Δηλαδή Αναρχικοί σε Εξάρχεια και Πετράλωνα, Hipsters Πλ. Αγίας Ειρήνης, Πρόσφυγες Βικτώρια, Ναρκομανείς Μασσαλίας, Πλατεία Θεάτρου και Πεδίον του Άρεως, Ακροδεξιοί Αμπελόκηπους κλπ κλπ με τον ίδιο τρόπο που οι Χούλιγκανς θεωρούν γειτονιές της ομάδας τους ή αντίπαλων ομάδων. Οι ενδιάμεσες περιοχές είναι γκρίζες ή πράσινες ζώνες.

Επιπλέον, μεγάλο μέρος του κέντρου που θεωρείται υποβαθμισμένο παρέμεινε έτσι επειδή κάποιοι το προσπάθησαν επισταμένα. Μένοντας για μια διετία στη Βικτώρια ξανά σαν ενήλικας, κατάλαβα πως δεν υπήρχαν αρκετοί κάδοι και δεν υπήρξε επαρκείς δημόσιος φωτισμός πράγμα που θα καθιστούσε τη γειτονιά αυτομάτως επικίνδυνη. Η αστυνομία ή που δεν θα υπάρχει εκεί ή θα κάνει τα στραβά μάτια για το εμπόριο ηρωίνης ή που υπάρχουν περιστατικά κατάχρησης εξουσίας εις βάρος μεταναστών κατά κύριο λόγο.

Η συρρίκνωση των μισθών, των εισοδημάτων και της αγοραστικής δύναμης των πολιτών επίσης τους άλλαξε. Για μια κοινωνία μεσαίας τάξης, όπου ζούσε σε έναν πλασματικό, τροπικό παράδεισο η στέρηση είναι εμφανής. Σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, ο κόσμος μπορούσε να αποκτήσει ιδιοκτησία πολύ πιο εύκολα λόγο της ασταμάτητης χορήγησης δανείων. Τώρα η μεσιτική αγορά της πόλης αφού ακούμπησε το Ναδίρ ανεβαίνει λόγο των bnbs κάνοντας τα ενοίκια απλησίαστα. Αλλά και πάλι ακόμα και αν κάποιος τα βγάζει πέρα καλά δεν δραπετεύει από τη δυστυχία των γύρω του. Απομονωμένος και στο πιο μακρινό προάστιο να είσαι, το γκρίζο της πόλης είναι είκοσι λεπτά μακριά.

Το θέμα είναι ότι ανάμεσα στις γραμμές υπάρχει αυτό το γκρι. Ασυμβίβαστο με την ιδιοπροσωπεία της Ελλάδας. Μιας χώρα που μέσα στις στερεοτυπικές της νοοτροπίες έχει την εγγύτητα, τη θερμή χειραψία και την ιερότητα της φιλίας. Στην Αθήνα η κουλτούρα αυτή υπάρχει, και αυτή η κουλτούρα είναι ο πραγματικός  πολιτισμός και πατριωτισμός μας, η αλληλεγγύη μας. Όχι μια κενή μισαλλοδοξία. Γιατί η Αρχαία Αθήνα αυτό συμβόλιζε στα μαθητικά μας χρόνια μια μεγάλη κοινότητα συμμετοχής, μια συμμετοχική δημοκρατία. Όχι γειτονιές μικρά Απαρτχάιντ.

Το Πουλί της Φωτιάς

Το Χάρισμα και το Χρίσμα

Υπάρχουν πολλές ιστορίες και μυθολογικά σχήματα τα οποία ασχολούνται με το παραπάνω διώνυμο. Αυτό που είναι το πιο συναφές είναι ο μύθος του λαγού και της χελώνας, όπου η απαράμιλλη εργασιακή ηθική παρουσιάζεται ως ικανή συνθήκη για την ανατροπή των εφοδίων του λαγού ως εκλεκτός από τη φύση για την ταχύτητα του.

Στην ελληνική αρχαία ιστορία και σε αρκετές αρχαίες κοινωνίες εν γένει ένα πολύ βασικό στοιχείο δόμησης της κοινωνίας ήτανε η αριστεία. Η πίστη πως κάποιος πολίτης διαθέτει ανώτερες ικανότητες λόγω της ευγενικής του καταγωγής, η οποία συμπληρωνόταν κατά ανάγκη από το αφήγημα του ιερατείου εκείνης της εποχής που εξηγούσε την αναγωγή κάποιου σε άρχοντα ως απόγονος θεών.

Οι κάστες στην Ινδία με τον ίδιο αντίστοιχα τρόπο χρίζουν ανθρώπους και τους προσδιορίζουν οικονομικά και κοινωνικά από την αρχή της ζωής τους μέχρι τη δύση της στερώντας οποιαδήποτε πιθανότητα δημιουργικής απόκλισης που θα μπορούσε να αποβεί χρήσιμη για την κοινωνία.

Γιατί το σύνολο και το άτομο είναι δύο πράγματα που αναπτύσσονται ταυτόχρονα. Ο παραδοσιακός μαρξισμός και ο νεοφιλελευθερισμός βάζοντας τον άνθρωπο σε ένα μικρόκοσμο στυγνού οικονομισμού στέρησαν ο μεν τη δυναμική της ατομικότητας και ο δε της συλλογικότητας. Βρισκόμαστε σε ένα δίπολο που ουσιαστικά πάει την κοινωνία πίσω, γιατί η μεν αριστερά βλέπει οποιαδήποτε φιλοδοξία ίπταται άνω του μέσου όρου σαν τοξική και καπιταλιστική, ενώ η δεξιά θεωρεί πως μόνο ο ανταγωνισμός μπορεί να αποτελέσει ορμητήριο δύναμη για την κοινωνία εξοντώνοντας όσους δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν σε αυτόν.

Εδώ υπάρχει ένα βασικό πρόβλημα σημειολογίας αλλά πολιτικής ζωής. Δημιουργούνται τοτέμ προσωπολατρίας τα οποία κρατάνε το Status Quo ζωντανό και παρουσιάζουν οποιονδήποτε ανταγωνιστή ως μη ικανό καθώς δεν φέρει το χρίσμα όλων των φορέων που επικυρώνουν την κυριαρχία. Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει κάνει αυτό το πράγμα από τις απαρχές της, προωθώντας αγαπημένους της διαδόχους στην Α. Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, στηρίζοντας το Σουλτάνο, τους Ναζί, τη Δικτατορία των Συνταγματαρχών και την ενίοτε αγαπημένη της κυβέρνηση. Δυστυχώς αντί να μπορούμε να ξεχωρίζουμε το όραμα ανθρώπων μέσα σε όλο το πολιτικό φάσμα, αναπαράγουμε ένα δίπολο πληβείου και άριστου. Κατά συνέπεια, ο πολίτης δε μπορεί να μετρήσει τους ηγέτες του με πραγματικά αξιολογικά κριτήρια και εκεί δημιουργούνται κενά ηγεσίας τα οποία πλήττουν τον κοινωνικό ιστό βάναυσα. Τα ΜΜΕ επίσης επιτείνουν αυτό το μαρτύριο ντύνοντας με το χρίσμα τους ανθρώπους με «υπεράνθρωπες» ικανότητες τις οποίες στην πραγματικότητα δεν διαθέτουν. Όλοι έχουμε πολιτικούς έρωτες, αλλά δεν θα έπρεπε, θα έπρεπε να είμαστε καχύποπτοι όπως το φίδι με το άλογο ή το αντίστροφο, δεν θυμάμαι ποιο είναι ποιο.

Να με συγχωρείτε που δεν έγραψα τόσο καιρό. Να είστε ασφαλείς και να μιλάτε πολύ ο ένας με τον άλλο. Σας αγαπώ και σας σκέφτομαι και ας μην γνωριζόμαστε.

Το Πουλί της Φωτιάς

Δεχθείτε με ξανά στο σχολείο!

Επιστολή στον διευθυντή του παλιού μου σχολείου

Κύριε διευθυντά,

Σας γράφω σαν μία ενήλικη που προσπαθεί να διατηρήσει μέσα της άσβηστη την παιδικότητα και την αθωότητά της.

Σας γράφω επειδή μέσα μου δε σταμάτησε να κυριαρχεί η νοσταλγία για εκείνα τα μοναδικά χρόνια του σχολείου, εκείνα που σφραγίζουν ανεξίτηλα την παιδική μας ηλικία και όνειρα.

Σας γράφω επειδή με κούρασε η πραγματικότητα, ο κόσμος που πάντοτε με προσγειώνει και θέλει να με κλείνει σε ένα κουτάκι, αποστεγνωμένη από όνειρα και την πίστη για το απίστευτο.

Σας γράφω γιατί μου έλειψαν αυτά τα χρόνια, του σχολείου. Χρόνια πασπαλισμένα με ζάχαρη, χρόνια αθωότητας, χρόνια που αγαπούσαμε τους άλλους δίχως να υπολογίζουμε κιλά, εθνικότητα ή το πόσα χρήματα έχει στην τσέπη. Ναι, εκείνα τα χρόνια που καθόμασταν στα θρανία και η μοναδική μας έγνοια ήταν να κάνουμε κανένα σκονάκι περισσότερο ή να μη μας δει ο καθηγητής και μας σηκώσει για μάθημα.

Σας γράφω για να σας ζητήσω μία μικρή χάρη: δεχθείτε με πίσω στο σχολείο, έστω για μία χρονιά. Να βιώσω ξανά εκείνα τα όμορφα χρόνια, να σκιρτήσει η καρδιά μου από τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα, να αισθανθώ ακόμα και εκείνη τη γλυκιά αγωνία των εξετάσεων και της βαθμολογίας.

Δεχθείτε με, έστω για λίγο, σας παρακαλώ. Είναι μία ενήλικη που νοσταλγεί αφόρητα την αθωότητα της παιδικότητας και διαπιστώνει πως τα χρόνια του σχολείου ήταν ωραιότερα από όσο πίστευε.

Μ.Σ.

Μεγαλώνοντας με ενοχές

Ενοχές. Πολλές οι σκέψεις πάνω σε αυτό. Κάποιοι έχουν έντονα το θέμα στο μυαλό τους, κάποιοι θεωρούν πως είναι κάτι φθαρμένο και ξεχασμένο. Θα προσπαθήσω να μην γενικεύσω πολύ, αλλά και να μην φερθώ εγωιστικά ή να μιλήσω για τον εαυτό μου. Ας μην ξεχνάμε ότι μιλάμε για ενοχές.

Μεγαλώνουμε σε έναν κόσμο πραγματικά περίπλοκο. Τόσοι δεσμοί μεταξύ ανθρώπων, πραγμάτων, – μα ταυτόχρονα τόσο ευαίσθητοι δεσμοί -. Είναι δύσκολο στις μεταβάσεις της ζωής να πει κανείς αυτό το φοβερό “δε με νοιάζει”, “δε με ενδιαφέρουν οι συνέπειες ή τα συναισθήματα που μπορεί να δημιουργηθούν”. Δεν είναι ένα από τα πιο δύσκολα πράγματα στην ζωή; Πολλοί θα απαντήσουν αρνητικά. Όμως τί γίνεται με εκείνους που τους νοιάζει;

Θα μιλήσω γι’ αυτούς που μεγάλωσαν και βίωσαν κάθε στιγμή της ζωής τους με ενοχές. Βασανιστικό δεν ακούγεται; Είναι ένας δεσμός με εμπειρίες και μαθήματα ζωής, διδάγματα από την οικογένεια και το σχολείο, τα “πρέπει” και τα “δεν πρέπει” που σε κρατούν πίσω. Γιατί μας νοιάζει; Οι ενοχές μπορούν να σε αγκαλιάσουν τόσο εύκολα, σε απλές καθημερινές καταστάσεις. Έπρεπε να μεγαλώσω λίγο για να συνειδητοποιήσω πώς λειτουργεί αυτός ο μηχανισμός, χωρίς ωστόσο να έχω βρει ακόμα την έξοδο από αυτόν τον λαβύρινθο. Βλέπω την ζωή με ενοχές σαν ένα λαβύρινθο χωρίς τον μίτο της Αριάδνης. Δεν μπορεί να σε βγάλει εύκολα κάποιος έξω, γιατί έχεις σκέψεις που σε κρατούν μέσα. Στην πρώτη μου απόπειρα να καταλάβω τί συμβαίνει στο μυαλό ενός ενοχικού ανθρώπου θεώρησα πως απλά αυτό το μυαλό είναι συνεχώς απασχολημένο με τα “πρέπει” και δυσκολεύεται να απολαύσει απλά πράγματα στην ζωή. Ίσως η συμπεριφορά και οι αντιδράσεις σε καταστάσεις να γίνονταν απλά ακούρδιστα.

Σκέψου ότι ένας άνθρωπος γεννιέται εγωιστής, γυμνός και αβοήθητος να ικανοποιήσει τις απλές καθημερινές ανάγκες. Είναι γεγονός πως ορισμένες φορές τα βρέφη μπορούν να κλάψουν απλά γιατί επιθυμούν να βιώσουν την αίσθηση της αγκαλιάς από τα οικεία τους πρόσωπα, κι εδώ αναρωτιέμαι, πώς περνάμε από το ένα άκρο στο άλλο; Πώς από εγωιστές και απαιτητικοί πολλοί μετατρέπονται σε ενοχικά υποκείμενα, κλεισμένοι σε καβούκια;

Θα μπορούσα να κάνω μία εκτενή ανάλυση της επιρροής της θρησκείας πάνω στο θέμα και στις έως τώρα εκβάσεις της κοινωνίας και των ατόμων όμως θα ήταν κουραστικό, οπότε απλά θα πω αυτό. Πώς να μην βιώνει κάποιος τις ενοχές σε τέτοιο βάθος όταν μεγαλώνει σε μία κοινωνία που καιγόταν για τόσα χρόνια στο “καζάνι της κόλασης”, του “αμαρτωλού σώματος” και της ενοχής αυτής καθεαυτής; Δεν ήταν αυτή μία βασική αρχή της κοινωνίας για αιώνες; Ήταν οι κανόνες του πιστού. Οι νόμοι που δύσκολα θα προσπαθούσε κάποιος να παραβεί γιατί θα γινόταν αυτόματα ο κακός, ο ξένος και ο ανεπιθύμητος. Γεννιόμαστε αμαρτωλοί κατά την επίσημη θρησκεία, και μόνο στην μετα θάνατον ζωή μας “αξίζει” να είμαστε ευτυχισμένοι και “αναμάρτητοι”. Τέτοιες θέσεις πάνω σε τόσο κρίσιμα ζητήματα δε σβήνονται μέσα σε δύο με τρεις γενιές. Εσύ μπορεί να νιώθεις ότι έχεις αφήσει πίσω σου τέτοιου είδους μικροαστικά κατάλοιπα όμως μία μεγάλη μερίδα των ανθρώπων του σήμερα, του σύγχρονου κόσμου της τεχνολογίας και της κεκτημένης ταχύτητας, βιώνουν καθημερινά μία πάλη μέσα τους, το παλιό και το νέο, το ελεύθερο και το δέσμιο από ενοχές. Ας μην ξεχνάμε πως η ανάγκη της πίστης σε κάτι ανώτερο και υπεράνθωπο δεν έχει σβήσει, ίσα ίσα παραμένει αναπόσπαστο κομμάτι του σήμερα. Πόσοι στις δύσκολες στιγμές στάθηκαν στα σκαλιά μιας εκκλησίας και ζήτησαν βοήθεια ενώ παλιότερα τόνιζαν πως πιστεύουν πιο πολύ στον εαυτό τους από κάθε Θεό ξένο. Ωραίο ακούγεται. “Πιστεύω στον εαυτό μου.” “Πιστεύω σε εμένα που με ξέρω.” “Εκείνον τον Θεό που μου πασάρεις δεν τον έχω δει ποτέ. Το μόνο που βλέπω είναι οι δυνάμεις μου και πόσα μπορώ να κάνω με αυτές.” Θα ήθελα πολύ τέτοιες φράσεις να ακούγονται από όλο και περισσότερους ανθρώπους, όμως πολλοί φοβούνται να το πουν. Δεν νιώθουν έτοιμοι.

Νομίζω πως μία τέτοια συζήτηση είναι μεγάλη και με πολλά κενά που ίσως δεν είμαι σε θέση να γεμίσω. Θα ήθελα όμως μια μέρα να απαντήσω. Πώς καίμε μία ελεύθερη ζωή, χωρίς ιδιαίτερα πρέπει, στον βωμό μίας βοήθειας από ένα χέρι ενός αόρατου Θεού, ξένου. Είμαστε όλοι ενοχικοί, άλλοι περισσότερο άλλοι λιγότερο. Πότε θα καταφέρουμε να λυθούμε απ΄τα δεσμά; Πότε οι ενοχές θα πάψουν να μας κόβουν τα φτερά και θα μας αφήσουν να έχουμε ζωή;
Κάποιες φορές χρειάζεται να κλάψεις, να φωνάξεις και να χτυπήσεις με όλη σου τη δύναμη αυτόν τον τοίχο που έχεις χτίσει γύρω σου. Τοίχος που κρύβει από πίσω όλα σου τα συναισθήματα, όλες εκείνες τις αναμνήσεις και τις στιγμές του σήμερα που σε έχουν συγκροτήσει στο άτομο που λες πως είσαι. Αυτός ο τοίχος είναι που κρατά τον χείμαρρο. Κάποιοι ίσως σου πουν πως τα έντονα συναισθήματα καλό είναι να μένουν μέσα σου, για το καλό των γύρω σου. Υπάρχει ωστόσο λόγος να τα κρατάς μέσα σου; Κάποιος φόβος; Ισως ελάχιστοι μείνουν ευχαριστημένοι – και; – αλλά κυρίως δεν μένεις εσύ.
Κάποιες φορές χρειάζεται να κλάψεις ξανά. Μίλα γι’ αυτά που σε θάβουν μέρα με την μέρα. Παραδέξου πως οι κενοί έρωτες και οι περαστικές γνωριμίες – ίσως αποκάλεσες κάποιους από αυτούς φίλους, πλάνη – ήταν μία στιγμή αδυναμίας και στο πίσω μέρος του μυαλού σου ήξερες πως θα φύγουν και αυτοί. Είναι δύσκολο να μείνει κάποιος ξέρεις. Η εντύπωση που ίσως αφήνεις δεν είναι τόσο προσβάσιμη. Ίσως θυμίζει μια πληγή ανοιχτή. Κανείς δεν δίνει χρόνο στις μέρες μας για να επουλωθείς, πόσο μάλλον να δώσει ένα κομμάτι του να σε βοηθήσει. Χρειάζεσαι χρόνο και δουλειά για να τα καταφέρεις, να βγεις από αυτόν τον φαύλο κύκλο.

Ίσως να έμεινε μία πικρία μετά από όλα αυτά. Ίσως κάποιοι ακόμα να μην καταλαβαίνουν για ποιο πράγμα μιλάω ή γιατί να δώσω βάση σε κάτι που θεωρείται παλιό. Νιώθω ότι πρέπει να απολογηθώ, βλέπεις; Όμως ήταν μια σκέψη μέσα στις πολλές για το πόσο ελεύθεροι είμαστε και αν είμαστε.

Ειρήνη Σταυροπούλου

Κάθε νύχτα λίγο πιο κοντά

‘Η αίσθηση πως δεν ελέγχεις το μυαλό σου, ότι το σώμα που κοιτάς δεν είναι δικό σου, ότι τα πάντα που βιώνεις μοιάζουν ξένα, σαν να μην είσαι εκεί, σαν να λείπεις από ‘σένα, σαν να ‘ναι όλα ψέμα, σαν να μην το ζεις, σαν η φωνή που βγάζεις να μη βγαίνει από το στόμα σου, ποιος θα σε νιώσει άμα πας και του το πεις; αν δεν το ‘χει ζήσει εκείνος πως να νιώσει τον αγώνα σου; Αυτή η αίσθηση πως δεν έχεις υπόσταση γιατί ό,τι βλέπεις το κοιτάζεις από απόσταση κι όποιος σου πει πως όλα είναι μια απόφαση πες του να μπει εκεί μέσα με σκοπό να κάνει απόδραση.’

Καλημέρα, καλησπέρα λοιπόν με τους παραπάνω στίχους του Novel 729 από το κομμάτι του με τίτλο ‘Διάγνωση’ (για όποιον ενδιαφέρεται το κομμάτι συμπεριλαμβάνεται στον καινούργιο δίσκο του με τίτλο ‘Το Καταφύγιο’ και θα βρίσκεται στο τέλος του άρθρου). Γιατί όμως; Γιατί έτσι. Ήθελα να τα πούμε λίγο και όπως πάντα έτσι και σήμερα θα μοιραστώ τις σκέψεις μου, αυθόρμητα αλλά με αφορμή, και αυτή την φορά αφορμή είναι αυτό το κομμάτι και κυρίως αυτοί οι στίχοι.

Δεν θυμάμαι πότε ξεκίνησε αυτή η ‘αίσθηση’ ακριβώς αλλά αισθάνομαι ότι ήταν πάντα εκεί από όταν ήμουν πολύ μικρός. Είναι αυτή ‘η μαυρίλα’ που λέμε τόσο απλά και όσο περνάνε τα χρόνια, σιγουρεύομαι όλο και πιο πολύ, ότι για κάθε έναν είναι διαφορετική. Πολύ εύστοχα ο Γιωργάρας μιλάει για ‘αίσθηση’ σε ένα κομμάτι που λέγεται Διάγνωση. Στον σύγχρονο κόσμο διάγνωση είναι η κατάθλιψη και οι μορφές τις είναι όλο και περισσότερες, γιατί όλοι μας διαφέρουμε, τόσο όσο μοιάζουμε και αντιστρόφως ανάλογα. Η γνώση μας για την ψυχική υγεία μοιάζει με μωρό που ακόμα μπουσουλάει. Αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε ότι είναι εξίσου σημαντική και πολλές φορές συνδεδεμένη με την σωματική υγεία. Προσωπικά οι αισθήσεις πιστεύω πως δεν ζυγίζονται ούτε εγκλωβίζονται σε κείμενα, είναι σαν την τέχνη, είναι συναίσθημα, είναι το άσπρο μέσα στο μαύρο και το μαύρο μέσα στο άσπρο, είναι αυτό που ονομάσαμε Θεό, είναι η φύση μας τέτοια. Αν δεν προσπαθούμε όμως να αναλύουμε και να εκφράζουμε αυτές τις λεγόμενες ανησυχίες τότε τι σκατά κάνουμε εδώ πέρα;

Παρακάτω, αλλά στο δικό μου τώρα, θα μοιραστώ με τις φτωχές μου λέξεις την ιδέα μου για αυτή την αίσθηση. Η παγίδα βρίσκεται πάλι σε στερεότυπα. Μέχρι πρότινος, αλλά ακόμα και σήμερα, σε πολλά μέρη της Ελλάδας, αλλά και σε ολόκληρο τον πλανήτη, αν μάθει η κοινωνία, αυτή η καταραμένη κοινωνία, ότι πάει κάποιος παραδείγματος χάρη σε ψυχολόγο (πόσο μάλλον ένα παιδί) ή σε ψυχίατρο για βοήθεια, ταυτοχρόνως η ταμπέλα καρφώνεται. Προβληματικό παιδί, ο τρελός, ο αδύναμος, η άχρηστη, φταίει ο τρόπος που τα μεγάλωσαν… Όπως σε ολόκληρη την ιστορία της ανθρωπότητας έτσι και τώρα ξετινάζουμε μέρα με την μέρα στερεότυπα και κλαδεύουμε τα κεφάλια της λερναίας Ύδρας. Φόβος για το διαφορετικό, ανασφάλειες, μίσος, εγωκεντρισμός και η ασφάλεια της μάζας τα κεφάλια της. Ταξίδια, αλληλεγγύη, αγάπη, διάβασμα, δημιουργία και ευγνωμοσύνη τα σπαθιά μας.

Ξέφυγα πάλι λίγο πίσω στην ‘αίσθηση’. Τα χρόνια μέχρι τώρα μου έδειξαν ότι η ρουτίνα και η μοναξιά είναι δύο θηρία. Μεγάλα, μαύρα, τριχωτά, βρώμικα, άσχημα και γεμάτα πονηριά και κακία. Παλεύουμε καθημερινά ο καθένας με τον δικό του σταυρό στην πλάτη για να είμαστε καλά ένα Σ/Κ ή όταν πάρουμε άδεια. Παλεύουμε τόσο πολύ που φτάνει η στιγμή που το Σ/Κ έρχεται, περνάει και φεύγει, η άδεια έρχεται, περνάει και φεύγει, οι στιγμές που λησμονούμε, έρχονται, περνάν και φεύγουν. Άνθρωποι έρχονται, περνάν και φεύγουν. Κενό. Αυτό μου έκανε εμένα η καθημερινή πίεση, το στρες και η ρουτίνα. Κενό. Να μην γελάς από τα μέσα σου, να μην θυμώνεις, να μην λυπάσαι, να μην κλαις, να μην πονάς, να μην βρίσκεις χαρά στην αναμονή και να μην σου αφήνει χαρά η εμπειρία. Για κάνε απόδραση από το κενό. Κάπου, κάπως κάποτε από ‘το κυνήγι της ευτυχίας’ βρεθήκαμε στο ‘κυνήγι της εσωτερικής γαλήνης’. Άπειροι αντιπερισπασμοί, τεχνολογική εξέλιξη, πόλεμοι, πείνα, μιζέρια, δυστυχία. Τα έχουμε πει και σε άλλο κείμενο για αυτό το “κυνήγι”. Δεν είναι αδύναμος αυτός που παλεύει με αυτό το κενό. Οι πιο δυνατοί και σοφοί άνθρωποι που έχω γνωρίσει έχουν πέσει σε αυτό το κενό χίλιες φορές και έχουν αποδράσει χίλιες και μια. Διαφορετικοί άνθρωποι, διαφορετικά κενά.

Ό,τι και να συμβαίνει στο μυαλό σου, οποία δυσκολία και να περνάς να θυμάσαι ότι θα περάσει. Ψυχή που δεν λυγίζει δεν βαστάει. Θα έρθουν τα σύννεφα, ο χειμώνας, η μαυρίλα, το κενό αλλά είσαι πολύ πιο δυνατός από ό,τι νομίζεις. Θα ξαναβγεί ο ήλιος, θα ξανά έρθει η άνοιξη, θα ξαναδείς τα χρώματα και θα αποδράσεις από το κενό ξανά για να ξανά έρθουν όλα από την αρχή και να ξαναφύγουν πάλι. Όλα κύκλος είναι. Μην κυνηγάς μάγισσες. Αυτά που έζησες πέρασαν, η αίσθηση δεν θα είναι η ίδια ποτέ, ούτε τότε ήταν αλλά το ξέχασες γιατί έτσι λειτουργείς σαν οργανισμός. Το ανθρώπινο μυαλό έχει άμυνες να σβήνει τα άσχημα και να τα κάνει διαφορετικά όμορφα όπως και τα όμορφα να μοιάζουν πανέμορφα με τον χρόνο. Αν χάσεις το ραντεβού σου με τις στιγμές καμία φορά ή και πολλές μην σε τιμωρείς. Θα έρθει άλλη στιγμή κάποια άλλη στιγμή και θα είσαι εκεί χωρίς να σε κρίνεις. Τα λάθη είναι ευλογία όταν τα αφήνεις να σε μάθουν. Είσαι αυστηρός με τον εαυτό σου, καλώς αλλά παν μέτρον άριστον. Σε δέκα, είκοσι, τριάντα χρόνια από τώρα θα σκέφτεσαι πόσο τέλεια ήταν τότε στο υπόσχομαι. Δεν είσαι μόνος σου, έχεις εσένα και θα σε έχεις για όσο. Κάτω από το φως του ήλιου, κάτω από το σκοτάδι των άστρων, κάτω από το φως των άστρων και το σκοτάδι του ήλιου. Στην μοναξιά των πολλών, στην παρέα της μοναχικότητας, στην μοναχικότητα των πολλών και στην παρέα της μοναξιάς. Είναι όλα στο μυαλό σου. Κάθε νύχτα λίγο πιο κοντά στο νόημα.

J. T.

Το δηλητήριο της νοσταλγίας

Το ρίσκο του να θεωρηθεί αυτό το κείμενο πολεμικό είναι μεγάλο, αλλά είναι εξ ίσου καλά υπολογισμένο. Αν η κρίση στην Ελλάδα μου έμαθε κάτι πολιτικά ή πολιτισμικά, είναι ότι η νοσταλγία είναι γ@#@# δηλητήριο.

Είναι αδύνατο να μην παρατηρήσει κάποιος γύρω του τον τρόπο με τον οποίο κατακλυζόμαστε από παραστάσεις νοσταλγίας. Από τους άνδρες που κουρεύονται -δεν έχει ιπτάμενα αυτοκίνητα το 2019 – σαν στρατιώτες του Κάιζερ στον Α’ ΠΠ, μέχρι τις swing μπάντες που διασκευάζουν παλιό ελληνικό κινηματογράφο και το polaroid filter που δεν μπορούμε να το κόψουμε με τίποτα μέσα στο ινσταγραμμικό στερέωμα. Δεν βγάζω τον εαυτό μου απ’ έξω -guilty as charged.

Όσα προανέφερα αποτελούν την ευχάριστη πλευρά αυτής της ρετρό τάσης που τελικά είναι τέτοια η καθολικότητα της, που δεν τη γλιτώνει κανείς. Τα προβλήματα που προκύπτουν, όμως, είναι δύο.

Αφενός το δηλητήριο της νοσταλγίας φέρνει τη στασιμότητα στα πάντα. Πολιτικές μεθοδεύσεις προηγούμενων γενεών ξαναζωντανεύουν, συντηρητικά ιδεολογήματα ξαναγεννιούνται και αναβαπτίζονται και τέλος οι τέχνες βαλτώνουν γιατί οι άνθρωποι μπαίνουν στον τροχό του hamster και διαιωνίζουν το ιδεολόγημα του «όλα έχουν παιχτεί». Αυτή η ηθική νομιμοποίηση και η υιοθέτηση του κυκλικού χρόνου εντείνουν αυτό το αίσθημα της ζωής που «εκκρεμεί» μέσα στην κρίση.

Αφετέρου, η πραγματική αιχμή του δόρατος του συντηρητισμού στην Ελλάδα εν μέρει και στην υπόλοιπη Ευρώπη εν γένει, είναι μια συνεχής μεταφυσική διύλιση της ιστορίας με σκοπό να αποδειχτεί και να προπαγανδιστεί πως οι άνθρωποι ζούσαν καλύτερα στις προηγούμενες δεκαετίες.

Το 1910 Βαλκανικοί, μετά εθνικός διχασμός, προσφυγιά, παγκόσμια οικονομική κρίση στο μεσοπόλεμο, μετά Β’ ΠΠ, εμφύλιος, διωγμοί κουμουνιστών και ακραία φτώχεια, φυματίωση, μετανάστευση, Χούντα, Μεταπολιτευτική αλαζονεία και ακόμα και η ευμάρεια του 90’ δεν μπορεί να μην επισκιαστεί από το πρόβλημα των ναρκωτικών και την επιδημία του HIV. Δεν μπορώ να δω ποιες δεκαετίες οι άνθρωποι έζησαν καλύτεροι ή είχαν κάποιο «holier than ηθικό» πλεονέκτημα όταν στατιστικές δείχνουν πως φαινόμενα κακοποίησης δεν καταγγέλλονταν, ο σεξισμός «πήγαινε σύννεφο», κόσμος παντρευόταν για να φύγει από τους γονείς του και λοιπά και λοιπά.

Ο πλούτος έχει αλλάξει και η τεχνολογία έχει βελτιώσει τις ζωές μας με τρόπους που δεν μπορούμε πλέον να τους μετρήσουμε. Αυτό το φαντασιακό των πιο ηθικών προηγούμενων δεκαετιών πρέπει να σπάσει, γιατί είναι πραγματικά διαστροφικό το να φετιχίζει κανείς εποχές που ήταν πιο σκοτεινές.

Το Πουλί της Φωτιάς

Οι ταινίες που πρέπει οπωσδήποτε να δεις αν σε ενδιαφέρει το κίνημα «Black Lives Matter»

Κάποιους τους ενδιαφέρει ιδιαίτερα η κατάσταση που επικρατεί τις τελευταίες εβδομάδες στις Ηνωμένες Πολιτείες, κάποιοι άλλοι είναι αδιάφοροι.
Αν ανήκεις στην πρώτη κατηγορία και βρίσκεσαι μεταξύ αυτών που οργίζονται με την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον κόσμο γενικότερα, τότε οι παρακάτω ταινίες και ντοκιμαντέρ είναι για εσένα φίλε/φίλη (σσ: διάλεξα ταινίες που αφορούν τις Ηνωμένες Πολιτείες ειδικότερα, οι περισσότερες βασίζονται σε άκρως αληθινές ιστορίες).

1. 13th: Ντοκιμαντέρ της Έιβα Ντουβερνέ που γυρίστηκε το 2016. Παρουσιάζεται η ιστορία του ρατσισμού στην Αμερική από το τέλος του εμφυλίου πολέμου και τη 13η τροποποίηση του συντάγματος μέχρι σήμερα.

2. Dear White People: Μια δραματική κωμική σειρά που εξελίσσεται σε ένα Ivy league πανεπιστήμιο, το Winchester University, το οποίο έχει προνομιούχους λευκούς αλλά είναι γνωστό κυρίως λόγω της μικρής αφρικανικής κοινότητας που υπάρχει εκεί. Ένα blackface party στο όποιο λευκοί καλεσμένοι προσβάλλουν με χυδαίο τρόπο, αποτέλεσε αφορμή για την Sam και τους φίλους της να προσπαθήσουν να καταδικάσουν τον ρατσισμό.

3. See you yesterday: Μια ταινία επιστημονικής φαντασίας που πραγματεύεται την ζωή της CJ και του Σεμπάστιαν που είναι πολύ καλοί φίλοι. Οι δυο τους προσπαθούν να τελειοποιήσουν την εφεύρεσή τους ώστε να το παρουσιάσουν σε έναν σχολικό διαγωνισμό σχετικά με το ταξίδι στον χρόνο. Όλα αλλάζουν όταν ο αδερφός της CJ, Κάλβιν, πυροβολείτε θανάσιμα από έναν αστυνομικό. Έτσι, στόχος της CJ είναι πλέον να σώσει τον αδερφό της.

4. Clemency: Μια ταινία που έχει να κάνει με την ζωή της Μπερναντέτ Γουίλιαμς που εργάζεται ως δεσμοφύλακας και είναι υπεύθυνη να οδηγεί στην εκτέλεσή τους, τους καταδικασμένους σε θάνατο κρατούμενους. Η επιβαρυμένη ήδη ψυχολογική της κατάσταση θα φτάσει στα όρια της, μετά την σχέση που θα αναπτύξει με έναν από τους κρατούμενους.

5. The Help: Αφηγείται την ιστορία μια νεαρής λευκής κοπέλας της Ευγενίας Φέλαν και την σχέση της με δύο μαύρες υπηρέτριες στη δεκαετία του ’60. Η Σκίτερ, καθώς ήταν δημοσιογράφος, αποφασίζει να γράψει ένα βιβλίο που θα πραγματεύεται τον ρατσισμό τον οποίο δέχονται εργαζόμενες σε λεύκες οικογένειες.

6. Selma: Αφηγείται το πώς ο Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ, το 1965 που ηγήθηκε μια επικίνδυνη εκστρατεία με σκοπό την εξασφάλιση ίσων δικαιωμάτων ψήφου, άλλαξε για πάντα την ιστορία.

7. When they see us: Μια σειρά τεσσάρων επεισοδίων του Netflix που αναφέρεται στην υπόθεση των «Πέντε του Σέντραλ Πάρκ», όταν πέντε μαύροι έφηβοι καταδικάστηκαν για τον βιασμό μιας νεαρής λευκής γυναίκας πριν από 30 χρόνια.

8. The Black power mixtape 1667-1975: Ντοκιμαντέρ του Goran Olsson για την ιστορία του κινήματος Black Power τις δεκαετίες ‘60 και ’70.

9. I’m not your negro: Μιλώντας για τους τραγικούς θανάτους των ηγετών του κινήματος για τα πολιτικά δικαιώματα Μάλκολμ Χ, Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ και Μεντγκαρ Έβερς, το ντοκιμαντέρ αυτό καταδεικνύει το πώς η εικόνα και η πραγματικότητα των μαύρων στη σημερινή Αμερική είναι κατασκευασμένη από τη λευκή πλειοψηφία.

10. Get Out: Ένα σατιρικό θρίλερ που αποτυπώνει το πως είναι να είσαι μαύρος στις Ηνωμένες Πολιτείες, μέσω μίας αλληγορίας. Μία πολύ έξυπνη ταινία που κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερου Πρωτότυπου Σεναρίου για το 2018.

11. To Kill a Mocking Bird: Μία υπέροχη ταινία που αποτυπώνει χαρακτηριστικότατα τις προκαταλήψεις μία μικρής κοινωνίας στο αμερικανικό Νότο. Ένας δικηγόρος υπερασπίζεται έναν Αφροαμερικανό που έχει κατηγορηθεί άδικα για τον βιασμό μιας νεαρής λευκής γυναίκας.

12. BlacKkKlansman: Μία πραγματική ιστορία ενός μαύρου αστυνομικού που καταφέρνει να διεισδύσει στην Ku Klux Klan και μάλιστα να λάβει ηγετικό ρόλο.

13. Moonlight: Η ταινία καταγράφει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένας νεαρός ομοφυλόφιλος στο Μαϊάμι. Η μητέρα του είναι εξαρτημένη από το κρακ και αυτό κάνει τα πράγματα πολύ δύσκολα. Μία ταινία που αποτυπώνει την καταπίεση ενάντια στους διαφορετικούς ανθρώπους στην άλλη άκρη του Ατλαντικού.

14. White Dog: Μια κοπέλα παίρνει σπίτι της έναν πανέμορφο γερμανικό ποιμενικό. Ωστόσο, σύντομα θα καταλάβει ότι έχει εκπαιδευτεί να επιτίθεται θανάσιμα σε ανθρώπους με μαύρο δέρμα.

15. Do the Right Thing: Μία πολύ ζεστή ημέρα, ένας πιτσαδόρος έρχεται αντιμέτωπος με την ουσία των φυλετικών διακρίσεων, στο Μπρούκλυν.

16. Τέλος, με αφορμή το Pride Month, προτείνω ένα ντοκιμαντέρ για την Marsha P. Johnson: The death and life of Marsha P. Johnson. Η Marsha ήταν Αφρο-αμερικανίδα ντράγκ κουίν και ακτιβίστρια για την απελευθέρωση των ομοφυλοφίλων. Ήταν μάλιστα από τους πρώτους ανθρώπους που αντεπιτέθηκαν στις συγκρούσεις με την αστυνομία στις ταραχές του Stonewall. Τον Ιούλιο του 1992 βρέθηκε νεκρή στον ποταμό Χάντσον, για άγνωστους ακόμα λόγους. Η αστυνομία αναφέρει ότι επρόκειτο για αυτοκτονία. Στο ντοκιμαντέρ αυτό όμως η Victoria Cruz θα προσπαθήσει για άλλη μια φορά μετά από 20 χρόνια να βρει την αλήθεια. H Marsha άλλαξε για πάντα την ιστορία για την LGBTQIA+ κοινότητα και για αυτό αρμόζει να γνωρίζουμε για αυτό το άτομο που πάλεψε για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Κλείνω με τα ΕΠΗ, τις ταινίες που οι περισσότεροι από εμάς έχουμε δει αλλά τους αξίζει μία ακόμη αναφορά:

12 Years a Slave: Στο προ-εμφυλιακό τοπίο των Ηνωμένων Πολιτειών, ο ταλαντούχος Σόλομον Νόρθαπ θα «πληρώσει» με πολύ βαρύ τίμημα το χρώμα του δέρματός του. Απάγεται και πωλείται ως σκλάβος στον οπισθοδρομικό Νότο, αντιμετωπίζοντας τη βιαιότητα μιας πολωμένης κοινωνίας. Δεν θα χάσει ποτέ όμως την καλοσύνη και την ελπίδα του.

The Hurricane: Η ιστορία του μποξέρ Ρούμπιν Κάρτερ, ο οποίος καταδικάστηκε άδικα για τρεις φόνους και εξέτισε 19 χρόνια φυλάκισης εξαιτίας της εγκληματικής αδιαφορίας των αρχών, των ρατσιστικών αντιλήψεων και της διαφθοράς του σωφρονιστικού συστήματος.

American History X: Μία ταινία-ορόσημο κατά του ρατσισμού. Μία από τις ταινίες που έχουν αφήσει ιστορίες και αποτυπώνει με εξαιρετικό τρόπο τις καταστροφικές συνέπειες του ρατσισμού από όλες τις πλευρές, με όλες τις μορφές. Ένας νεαρός νεοναζί σκοτώνει άγρια έναν Αφροαμερικανό που πήγε να τον κλέψει και φυλακίζεται. Εκεί ο Ντέρεκ συνειδητοποιεί τι κτήνος έχει γίνει, αλλά όταν αποφυλακιστεί θα δει τον μικρότερο αδερφό του να κάνει τα ίδια. Συνειδητοποιεί, επίσης, τον χρόνο που έχασε βουτηγμένος στο μίσος.

C.R.